Ana Sayfa

Meslek Hukuku

Vergi Hukuku

Ticaret Hukuku

İktisat Teorisi

Maliyet Muhasebesi

Mali Analiz

Muhasebe Denetimi

SMMM Görüntülü DVD

SMMM Dersleri

Evrak Listesi

Sınav Tarihleri

Sınav Soru ve Cevapları

SMMM Soru Dağılımı

SMMM Staja Başlama Kitapları

SMMM Yeterlilik Kitapları

 

» Finansal Muhasebe Konu Özetleri  » 150 İlk Madde ve Malzeme

150-İLK MADDE MALZEME HESABI

150 İlk Madde ve Malzeme hesabının kapsamında hangi tür stokların yer aldığı ve bunların tanımı şöyle verilebilir;

“Hammadde: İlk defa üzerinde değişim işlemleri uygulanan ve üretilen şeyin bünyesini oluşturan maddeler(kumaş üretiminde pamuk gibi)

İlk madde: Üzerinde değişim işlemleri uygulanan ve üretilen şeyin bünyesini oluşturmamakla birlikte üretilmesine katkıda bulunan maddeler (kumaş üretiminde iplik gibi)

Yardımcı madde: Üretilen şeyin bünyesini oluşturmamakla birlikte, üretilmesine katkıda bulunan maddeler, (kumaş üretiminde boya gibi)

İşletme malzemesi: Mal ve hizmet üretim faaliyeti sırasında tüketilen maddeler(bakım işinde kullanılan yağ gibi)

Ambalaj malzemesi: Ürünün muhafaza edilmesi ve müşteriye ulaştırılması için bir defa kullanılan ve alıcıdan geri alınması söz konusu olmayan maddeler.(peynir üretiminde teneke gibi)

Diğer maddeler: İşletme çalışmaları sırasında tüketilen, yukarıda sayılanlar dışındaki maddeler (kırtasiye, ampul, sabun gibi)” [1]

Çalışmanın daha önceki bölümlerinde yukarıdaki bazı kavramların tanım ve açıklamaları yapıldığı halde burada kaynak gösterilen eserden 150 no’lu hesap kapsamında geçen kavramlarla ilgili tanımlamalar özellikle alınmıştır. Çünkü gerek tebliğdeki açıklamalarda gerekse alıntı yapılan eserdeki tanımlamalarda  150 no’lu hesabın, salt üretim işletmelerinde ve üretimde kullanılacak, tüketilecek madde ve malzeme stoklarının kaydedileceği kanısını uyandıracak bir ifade bulunmamaktadır. Ancak bizim daha önce yaptığımız işletme malzemesi tanımı, alıntı yaptığımız eserdeki sınıflandırmaya göre “diğer malzeme” kapsamında yer almaktadır. Kuşkusuz bu bir sorun değildir, çünkü farklılık aynı ana hesabın altında açılacak olan yardımcı hesap adında görülmektedir. Yani ticaret işletmeleri, faaliyetleri sırasında tüketmek üzere aldıkları malzemeleri ister “işletme malzemesi” isterse “diğer madde” olarak nitelesin her koşulda  150 İlk Madde ve Malzeme hesabına stok kayıt etmek durumundadırlar. Zaten, üretim yapan bir işletme de, örneğin yakacak maddesini ilk madde ve malzeme hesabına borç yazarak stoklara alıp, tüketilen kısmı kadar değeri genel üretim giderleri ve faaliyet giderleri hesaplarına gider yazmak hatalı olmazken, aynı yakacak maddesini ticaret işletmesinde stok gibi görmeyip, gelecek döneme ait bir giderin bedelinin şimdi ödenmesi gibi düşünerek, mevcut olan yakacak maddesini yok saymak, ilk madde ve malzeme hesabına kaydının hatalı olduğunu savunmak bir ikilemdir.

Tebliğde hesabın işleyişi hakkındaki açıklamada tanımda sıralanan “..hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi ve diğer malzemelerin üretim amacı dışında da değerlendirilebileceği “....üretime verildiğinde, tüketildiğinde, satıldığında veya devredildiğinde ise hesabın alacağına yazılır” İfadesinden de, bu hesabın üretim amacı dışında elde tutulan malzemeler için de kullanılacağı anlaşılmaktadır.

İlk madde ve malzeme hesabının borç ve alacak tarafları aşağıdaki gibi çalışır;

 

 

 

150-  İLK MADDE VE MALZEME HESABI

 

BORC

ALACAK

Dönem Başı Stoku

Üretim işletmelerinde üretimle doğrudan ya da dolaylı olarak kullanılan/tüketilen ilkmadde, malzeme, yardımcı malzeme, ambalaj malzemesi, işletme malzemeleri,

Üretim veya diğer faaliyetlerde (ticari faaliyet konusunda, olağan ve olağandışı diğer faaliyet konusunda) kullanmak ya da tüketmek üzere satın alınan ilkmadde, yardımcı madde, işletme malzemesi ve diğer malzemelerin alış bedelleri

Ticaret işletmelerinde, faaliyetle doğrudan yada dolaylı olarak tüketilen işletme malzemeleri

İşletmeye mal ediliş sırasında yapılan komisyon, nakliye, sigorta, boşaltma, montaj ve alım sonrası olumsuz kur farkları

Alış iadeleri

Envanter günündeki sayım ve tesellüm fazlaları

Envanter günündeki sayım ve tesellüm noksanları,

Gelecek yıllar ihtiyacı stoklardan, dönem stoklarına yapılan devir

Yabancı para üzerinden satın alımlardan sonra ortaya çıkan olumlu kur farkları

Gelecek yıllar ihtiyacı stoklar/ elden çıkarılacak stoklar hesabına devredilenler ile ihtiyaç fazlalığı, tasfiye v.b nedenlerle satılan ilk madde ve tüm malzemeler

Üretimden çekilen ya da geri gelen ilk madde, malzeme ve yardımcı malzemeler.

Dönem Sonu Stoku

 

  Buna göre, işletme malzemesi stokları 150 İlk Madde ve Malzeme hesabının altında  aşağıda açılıma ya da amaca uygun biçimde gibi yardımcı hesaplar açılarak stok kaydedilebilir;

150. İlk Madde ve Malzeme Hesabı

150.01. Hammadde(İlkmadde)

150.02.Yardımcı malzeme

150.03. İşletme Malzemesi

150.03.01. Kırtasiye Malzemesi

150.03.02. Temizlik Malzemesi

150.03.03. Yakacak Malzemesi

150.03.04. Ambalaj Malzemesi

150.03.05. Yiyecek Malzemesi

150.04. Diğer Malzemeler

 

 Kuşkusuz yukarıdaki alt hesap isimleri örnek olarak verilmiştir ve bu alt hesapların altında malzeme türlerine göre de alt hesaplar açmak olanaklıdır.

224.1. İŞLETME MALZEMESİNİN MUHASEBE KAYITLARI

 İşletme malzemesi alındığında  hem ticaret ve hizmet işletmelerinde hem de endüstri işletmelerinde “150 İlk Madde ve Malzeme” Hesabına yapılması gereken kayıt şöyle olacaktır;

 

  150 İLKMADDE VE MALZEME HESABI            XXX

  191 İNDİRİLECEK K.D.V. HESABI                                   XX

                                   BİLANÇO HESABI                                            XXX

 


İşletme malzemesinin tüketilen kısmı benimsenen stok değerleme yöntemlerinden (gerçek maliyet, aritmetik ortalama maliyet, LIFO veya LIFO yöntemlerinden) birine göre değerlenerek ilgili üretim ya da faaliyet gideri hesabına borç, işletme malzemesi stoku hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

 

Mustafa Kemal Paşa Mah. İstiklal Cad. No:48/1 İstanbul/AVCILAR
0 212 428 23 21 - 0212 428 23 39