|
|
Ticaret
Hukuku Konu Özeti
Bağlı Yardımcılar
Bağlı Yardımcılar
1. Ticari Mümessil
Ticari mümessil, bir ticari işletmenin işlerini idare etmek üzere
atanan kişidir. Ticari mümessilin taciri temsil yetkisinin kapsamı
çok geniştir. Ticari işletmenin gayesine dahil her türlü hukuki
tasarrufu işletme sahibi olan tacir adına yapabilir. Diğer bir ifade
ile ticari mümessil, işletmenin amacına ulaşabilmesi için faaliyet
konusuna giren her türlü işlemi yapabilir. Örneğin, işletmeye işçi
alabilir, onların sözleşmelerini feshedebilir, malların alım satımı
konusunda sözleşmeler yapabilir, tacir adına kambiyo taahhüdünde
bulunabilir yani emre muharrer senet, çek ve poliçe düzenleyebilir,
işletmeye dahil taşınmazları kiraya verebilir. Ancak, ticari
mümessil işletmenin ortadan kalkmasına, tasfiye olunmasına yol
açabilecek işlemleri yapamaz, özel yetki verilmedikçe işletmeyi
devredemez, işletme üzerinde rehin hakkı kuramaz, müvekkili olan
tacirin iflasını isteyemez. Aynı şekilde müvekkili olan tacirin
hukuki yapısını değiştirecek işlemlerde bulunamaz. Örneğin,
işletmeye ortak alamaz, tüzel kişinin türünü değiştiremez. Fakat
eğer işletmenin faaliyet konusu taşınmaz alım satımı ise, ticari
mümessil taşınmazlar üzerinde işlem yapabilir. Bu konuda özel olarak
yetkilendirilmesine gere yoktur.
İşletme sahibinin iradesi ile ticari mümessilin temsil yetkisi
sadece iki halde sınırlandırılabilir. Bunlardan bir tanesi, ticari
mümessilin temsil yetkisinin sadece görevlendirildiği şube ile
sınırlandırılmasıdır. Bu durumda tacir mümessilin diğer şubeler için
yaptığı işlemlerden sorumlu olmaz. İkincisi ise, birlikte temsil
şartıdır. Tacir birden fazla mümessil atayarak, kendisi adına işlem
yaparken birlikte imza atmaları şartını getirebilir. Tüm bu
sınırlandırmaların geçerli olması için, bunların ticaret siciline
tescil ve ilan edilmesi gerekmektedir. Bu sınırlandırmalar dışında
yapılan bir sınırlandırma iyi niyetli üçüncü kişiler açısından
geçerli değildir.
2. Ticari Vekil
Ticari vekil, ticari mümessil sıfatına sahip olmaksızın bir ticari
işletme sahibi tacir tarafından ticari işletmenin bütün veya belirli
bazı işlerini yapmak üzere temsil yetkisi ile donatılan kişidir.
Eğer ticari vekil tacir tarafından ticari işletmenin tüm işlerini
yapmak üzere atanıyor ise, bu kişiye genel yetkili ticari vekil,
örneğin fabrika müdürü; ticari işletmenin belirli bazı işlerini
yapmak üzere atanıyor ise, bu kişiye de sınırlı (özel) yetkili
ticari vekil, örneğin satın alma işleri ile görevli kişi denir.
Ticari mümessil bir işletmenin olağan ve olağanüstü nitelikteki tüm
işlemleri yapmaya yetkili olduğu halde, genel yetkili ticari vekil
işletmenin sadece olağan (mutad) işlerini yapabilir. Ticari vekil
özel yetki verilmedikçe ticari mümessil gibi kambiyo taahhüdünde
bulunamaz. Genel yetkili ticari vekilin taciri temsil yetkisi,
üçüncü kişilere duyurulmak şartiyle sınırlandırılabilir. Bu
sınırlamalar ticaret siciline tescil ve ilan edilemeyeceğinden,
üçüncü kişilere mektup veya sirküler gönderilerek duyurulabilir.
3. Seyyar Tüccar Memuru
Seyyar tüccar memuru, işletmenin sahibi tacir adına ticari
işletmenin merkezinin dışındaki yerlerde tacir adına işlem yapmaya
yetkili kişidir. Bunlar, ticari işletmenin faaliyet çevresini
genişletmek ve merkez dışındaki yerlere de yaymak için atanır.
Seyyar tüccar memuruna, gereğinde işlem yapacağı üçüncü kişilere
ibraz etmek üzere bir yetki belgesi verilir. Seyyar tüccar memurları
tacir adına üçüncü kişilerle sözleşme yapmak ve bu sözleşmelerle
ilgili olarak bedel tahsil etmek yetkisine sahiptirler. Seyyar
tüccar memurları ancak işletme merkezinin bulunduğu yer dışındaki
yerlerde işlem yapabileceğinden, bu yerlerin merkezin bulunduğu
büyük şehir belediyesi sınırları ya da il sınırları dışındaki bir
yer olması gerekmektedir.
Ticari vekil veya seyyar tüccar memurundan tacir tarafından temsil
yetkisi geri alındığında, bunun mektup veya sirküler göndermek
suretiyle üçüncü kişilere bildirilmesi gerekmektedir. Ayrıca verilen
yetki belgesi de geri alınmalıdır. Aksi takdirde bu kişilerin iyi
niyetli üçüncü kişilerle yapmış oldukları işlemlerle tacir bağlı
olur.
 |
|
