|
|
SMMM Staja Başlama Muhasebe Denetimi Ders Notu
Denetçi
Denetlemeyle görevli kimse, murakıp, kontrolör.
DENETÇİNİN STATÜSÜNE
GÖRE DENETİM TÜRLERİ
1-İç Denetim
2-Kamu Denetimi
a-Özel Sektöre Yönelik Denetim
-Vergi Denetimi Maliye Bakanlığı
-Diğer Denetim ( Halka açık şirketler için SPK,Bankalar için Hazine
Müsteşarlığı
Bankalar Yeminli Murakıpları Kurulu, SSK Müfettişleri)
b-Kamuya Yönelik Denetim
-Devlet Denetleme Kurulu (KİT’ leri denetler)
-Sayıştay
-Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu
-Maliye Bakanlığı
3-Bağımsız Denetim
1-İç Denetim: İşletmeye hizmet etmek amacıyla işletmenin
faaliyetlerini incelemek ve değerlemek amacı ile kurulmuş bağımsız
denetleme fonksiyonudur.Konusuna finansal ve finansal olmayan
işlemler girer.Amacı işletme çalışanlarınca yapılabilecek hata ve
yolsuzlukları önlemek,yapılmış olanları tespit etmektir. Kapsamı
Mali Tabloların denetimi, uygunluk ve faaliyet denetiminin biri veya
ikisi ile de sınırlandırılabilir.
2-Kamu Denetimi :Yürütme organına bağlı çeşitli birimler
tarafından, bu birimin yasal yetkileri dahilinde yapılan denetimdir.
3-Bağımsız Denetim: Serbest Meslek erbabı olarak kendi adına
çalışan veya bir denetim şirketinin ortağı yada yetkili denetçisi
olan kişiler tarafından, işletmelerin mali tablolarının genel kabul
görmüş muhasebe ilklerine uygunluk derecesini belirlemek amacıyla
yapılan denetimdir.
3568 sayılı SM,SMMM, ve YMM Kanunu na göre denetim yapma yetkisi
SMMM ve YMM lere verilmiştir.YMM lerin tasdik yetkisi vardır.YMM
lerin verdiği tasdik hizmetleri açısından yasal bir sınırlama
olmamakla beraber tam tasdik ve kısmi tasdik diye 2 ye
ayrılabilir.Tam tasdik; Kurumlar Vergisi ve gelir Vergisi
mükellefleri ile imzalanan “Tasdik Sözleşmesi” kapsamında Vergi
dairelerine karşı vergi mükelleflerinin sadece yıl sonu
beyannamelerindeki bilgilerin değil, bunun bir mütemmimi olan ve o
yıl içinde verilen Gelir,KDV,Damga vergisi beyannamelerindeki
bilgilerin denetlendiği ve doğruluğu konusunda aykırı bir duruma
rastlanmadığı şeklinde bir imza ve tasdik hizmeti olmaktadır.Eğer
hatalar varsa bunlar tasdik raporunda belirtilip vergilerin gerçek
tutarları üzerinden ödenmesi sağlanmalıdır.Kısmi Tasdik ise;KDV
İadesi ve mahsupları tasdiki gibi
Sermaye Piyasası mevzuatına göre bağımsız denetim; ortaklarının ve
yardımcı kuruluşlarının (aracılık faaliyetiyle sınırlı olarak
bankalar dahil aracı kurumlar,menkul kıymet ortalıkları ve menkul
kıymet yatırım fonları) hesap ve işlemlerinin bağımsız denetim
kuruluşlarınca denetleme ilke, esas ve standartlarına göre
incelenmesi ve mali tabloların , 2499 sy SP Kanunu çerçevesinde
gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespiti ve rapora
bağlanmasıdır.Sermaye Piyasası Mevzuatı denetimi şu şekilde
sınıflandırmıştır.
a-Sürekli Denetim; SPK düzenlemeleri çerçevesinde
hazırlanması ve kamuya açıklanması zorunlu olan yıllık mali
tabloların tümünün denetimidir ve her yıl yapılması gereken
denetimdir.(Halka açık şirketlerin,SPK gözetimine tabi diğer
şirketlerin,bankaların,s,gorta şirketlerinin yıllık denetimi)
b-Sınırlı Denetim; Sürekli denetim yaptıran ortaklık ve
sermaye piyasası kurumlarınca düzenlenmiş ara mali tabloların,
sürekli bağımsız denetimi yapan denetim kuruluşları tarafından
ağırlıklı olarak bilgi toplama ve analitik inceleme teknikleri
kullanılarak sürekli denetim programlarına uyumlu olarak
denetlenmesidir.SPK tebliğlerine göre altışar aylık ara bilanço ve
gelir tablolarının denetimidir.(Halka Açık şirketlerden hisse
senetleri borsada işlem gören şirketler,aracı kurumlar,
menkul-gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve fonları,Emeklilik yatırım
fonları denetimi)
c-Özel Denetim ise; SPK tebliğleri uyarınca özel denetim
yaptırma zorunluluğu bulunan ortaklık ve yardımcı kuruluşların,
Kurula başvuruları üzerine verilen menkul kıymetlerin halka arzı
iznine, ortaklık genel kurulları veya yetkili organların birleşme,
devir veya tasfiye kararlarına dayanak teşkil edecek mali
tablolarının, sermaye piyasası mevzuatı uyarınca bağımsız denetim
kuruluşlarınca denetlenmesidir.
BAĞIMSIZ DENETİME TABİ KURULUŞLAR;
1-SPK Mevzuatına tabi şirketler;SKP kanunu kapsamında Kurul un
düzenlemelerine tabi olan şirketler şunlardır
*Ortak sayısı 250 den fazla olduğu için Halka Açık olduğu varsayılan
şirketler
*Ortak sayısı 250 den fazla olmamakla birlikte menkul kıymetlerini
halka arz ettikleri için kurul gözetimine tabi şirketler
*Aracı Kuruluşlar
*Yatırım Ortaklıkları
*Yatırım Fonları
*Girişim Sermayesi Ortaklıkları
*Portföy Yönetim Şirketleri
*Emeklilik Yatırım Fonları
*Tedrici şekilde kurulan A.Ş. ler
Sermaye Piyasası Kurulu kanununa girmenin doğal bazı sonuçları
olmaktadır.Bu sonuçlar kısaca şöyledir;
-Şirket ana sözleşmesinin Sermaye Piyasası Kanunu’na uygun hale
getirilmesi
-Şirketin sermaye artırımı,tahvil, finansman bonosu gibi menkul
kıymetlerin arzında SPK ndan ön izin alınması ve menkul kıymetlerin
SPK tarafından kayda alınması zorunluluğu
-Menkul kıymetlerin halka arzında,bunların şeklinde, basımında faiz
ve kar payı dağıtımında SPK düzenlemelerine tabi olmak ve kar payı
dağıtımı zorunluluğu
-Özel durumların kamuya açıklanması zorunluluğu
-Bağımsız Dış Denetime tabi olma
(borsada işlem gören şirketler ayrıca İstanbul menkul Kıymetler
Borsa sının düzenlemelerine de uymak zorundadır)
2-Bankalar Kanununa Tabi Şirketler (Bankalar,Özel Finans Kurumları)
(Bankacılık Düzenleme ve denetleme Kurulu BDDK tarafından
denetimleri yapılır,bu kurumdan izin alarak kurulabilirler.
3-Sigorta ve Reasüreans Şirketleri
(Yıllık mali tablolarının bağımsız denetimi gereklidir) |
|
