|
|
SMMM Staja Başlama Muhasebe Denetimi Ders Notu
Denetçi Sıralaması
DENETİM TEKNİKLERİ :
Denetçinin delil elde etmek için kullandığı her türlü araca
denetim tekniği denir. Delillerin elde ediliş şekillerine denetim
tekniği denir. Genel anlamda denetim tekniği denetimin yürütülmesi
sırasında işlemlerin nasıl denetime tabi tutulacağını açıklar.
Denetim yöntemleri ise, denetim tekniğinden daha geniş kapsamlı
olarak bu denetim tekniklerinin hangi yöntem içerinde uygulanacağını
belirlemektedir.
Denetim tekniklerini şu şekilde sıralayabiliriz:
1-) Sayım ve envanter incelemesi
2-) Belge incelemesi
3-) Gözlem
4-) Bilgi toplama
5-) Doğrulama (mutabakat)
a-) Pozitif doğrulama
b-) Negatif doğrulama
6-) Karşılaştırma ve aritmetik inceleme
a-) Karşılaştırma
b-) Aritmetik inceleme
7-) Analitik inceleme
1-) Envanter ve sayım incelemesi : Bu teknik fiili durum ile
kayıtların karşılaştırılmasıdır. Sayım ve envanter incelemesinin 2
boyutu vardır.
a-) İşletmenin kayıtlarında görülen fiziki varlıkların gerçekten var
oluşunun tespiti.
b-) Bu varlıkların işletmeye ait olup olmadığının tespiti.
2-) Belge incelemesi : Belgelerin içeriğinin ve kayıtlara
uygunluğunun araştırılmasıdır. Şekli ve içerik incelemesidir. İçerik
maddi incelemedir. Şekil kayıtlara uygunluktur. Belgenin varlığı,
gerçekliği ve doğruluğu incelenir. Belgelerin içeriğinin yapılan
işle mütenasip olup olmadığına bakılır.
3-) Gözlem : Denetçinin süreçlere, işlemlere ve insanlara
nezaret etmesidir.
4-) Bilgi toplama : İşletme kayıtları ve belgelerinde gerekli
ve yeterli açıklığın olmadığı hallerde ilgililerden bilgi alınması
ve alınan bu bilgilerin tutanakla tespit edilmesidir. Denetçi
işletme dışından da bilgi toplayabilir.
5-) Doğrulama : İşletme kayıtlarında yer alan konuların
üçüncü kişiler nezdindeki defter ve belgeler üzerinden araştırılarak
tespit yapılmak suretiyle doğrulanmasıdır. Doğrulama 2 türlü
yapılmaktadır:
a-) Pozitif doğrulama (Teyit): Bilgi istenen üçüncü kişiden
her halükarda mektuba cevap vermesi istenir. Denetim riski yüksek
olan konularda pozitif doğrulama yapılmalıdır.
b-) Negatif doğrulama (Teyit): Bilgi istenen üçüncü kişiden,
sadece doğrulatmak istenen konu üzerinde mutabık değilse cevap
vermesi istenir. Cevap gelmemesi durumunda incelenen konu doğru
kabul edilir. Bu nedenle riski yüksektir.
Denetçi risksiz gördüğü konularda negatif doğrulama, riskli gördüğü
konularda pozitif doğrulama tekniğini seçmelidir. Teyit mektubu
denetçi tarafından yazılır, denetlenen işletme tarafından imzalanır
ve denetçi tarafından postaya verilir. Cevapların denetçiye gelmesi
istenir.
6-) Karşılaştırma ve aritmetik inceleme : Bu tekniğin iki
boyutu vardır.
a-) Karşılaştırma : Aralarında uygunluk bulunması gereken
tutarların karşılaştırılması ve her türlü tutar aktarımlarının
kontrolüdür.
b-) Aritmetik inceleme : Kayıt ve belge üzerindeki her türlü
aritmetik işlemin doğruluğunun incelenmesidir. Bu teknik yeniden
hesaplama demektir. Amortisman hesaplamalarının incelenmesi, yeniden
değerleme, reeskont işlemleri, kıdem tazminatı karşılıklarının
yeniden hesaplanması bunlara örnektir.
7-) Analitik inceleme : İşlem ve hesaplarda önemli sapmalar
varsa bunların tespit edilmesi amacıyla, cari yıl hesaplarının aylık
veya yıllık olarak randıman, verimlilik, üretim, tüketim, kapasite
kullanımı ve benzeri bakımlardan önceki yıl hesap ve işlemleri ile,
bütçe verileri ile ve sektör ortalamaları ile oran ve trend analizi
gibi istatistiksel yöntemler kullanılarak karşılaştırılması ve
değerlendirilmesidir. Analitik inceleme sonuçları kesin delil
değildir. Bu delillerin mutlaka başka delillerle desteklenmesi
gerekir. |
|
