|
|
SMMM Staja Başlama Muhasebe Denetimi Ders Notu
Denetim Yöntemleri
BAĞIMSIZ DENETİM
YÖNTEMLERİ:
Dış denetim yöntemleri, denetlenen işletmenin mali tablolarının
doğruluğu ve güvenirliği hakkında denetçinin görüş sahibi olabilmesi
için yapılacak denetim faaliyetleri ile bunların yapılmasında
izlenen yaklaşımlardır.Her denetimde yapılacak işler ve bunların
yapılış şekilleri işletmelerin yapısına, muhasebe uygulamalarına, iç
kontrol sistemlerinin varlığına ve işleyişine göre değişir.Bağımsız
Denetim Yöntemleri;
1-Şekli –Maddi Denetim
2-Aralıksız-Örnekleme Yoluyla Denetim
3-İleriye Doğru-Geriye Doğru Denetim
4-Doğrudan-Dolaylı Denetim
1-Şekli Denetim-Maddi Denetim: Şekli denetim, işletmede
tutulmakta olan muhasebe kayıtlarının şekil açısından uygunluğunu
araştırmaya yönelik uygunluk denetimidir.Amacı ; işlemlerin
belgelere dayalı olarak, muhasebe ilkeleri doğrultusunda defterlere
doğru kaydedilip, mali tablolara yansıyan tutarların,tutar
aktarmalarının, mizanların doğruluğunu ve aralarında hesaben bir
ilişki ve uygunluğun var olup olmadığını araştırmaktır.Vergi
incelemelerinde usul denetimi; incelenen işletmenin VUK nun ilgili
hükümlerine uyulup uyulmadığının kontrolüdür.Mesela ; belge düzeni,
defter tutma ve tasdik ettirme...)
Maddi Denetim; işletmeye ait varlıklarda değişiklik doğuran
işlemlerin, gerçeğe ve amaca uygunluğu ile defter, hesap ve
değerleme ölçüleri ışığında doğru olarak kaydedilip kaydedilmediğini
inceler.Mali tablo kalemlerine ait tutarların özünün ve içeriğinin
doğruluğu ile iktisadi açıdan anlamlılığını araştıran denetim
işleri, kural olarak maddi denetim işlemleridir.Mesela; vergi
incelemelerinde beyan edilen kazancın doğru olup olmadığına dair
hasılat incelemeleri,envanter ve randıman incelemeleri...
2-Aralıksız Denetim ve Örnekleme Yoluyla Denetim: Aralıksız
denetim; ele alınan bir zaman kesiti içerisindeki tüm işlemlerle
ilgili kayıt ve belgelerin tek tek gözden geçirilmesidir.Boşluk
Bırakmayan Denetim veya Tarama Usulü denetimde de denir.
Örnekleme Yoluyla denetim ise; belirli bir zaman birimi içerisindeki
işlemlerle ilgili muhasebe kayıt ve belgelerinin tamamı yerine
bunların belirli ölçütlere göre seçilen kısmı denetlenir.Örnek
olarak seçilen inceleme birimlerinin denetimi ise kendi arasında
aralıksızdır.Örnekleme yönteminde belirli bir zaman dilimi alınıp o
süredeki tüm işlemleri denetlenir (Şubat ayı gibi) yada belirli
işlemler seçilir ve o işlemle ilgili tüm dönem incelenir.( 10
milyarı aşan kasa işlemleri gibi)
3-İleriye Doğru Denetim ve Geriye Doğru Denetim: Denetimin ,
muhasebe tekniğine uygun olarak belgelerden defter kayıtlarına ve
mali tablolara doğru bir sıra izlenerek yapılmasına ileriye doğru
denetim denir.Denetimin mali tablolardan başlayıp defter kayıtlarına
ve oradan da belgelere kadar devam ederek yapılması ise geriye doğru
denetimdir.
4-Doğrudan Denetim ve Dolaylı Denetim: Doğrudan denetim; her
muhasebe işleminin ayrı ve doğrudan incelendiği yöntemdir.İşletmede
değer hareketine neden olan her olay ayrı ayrı ele alınır ve
kayıtlara doğru geçirilip geçirilmediği, değerlemenin doğru yapılıp
yapılmadığını ve kapanış hesaplarına doğru intikal ettirilip
ettirilmediği karşılaştırma yapılması yoluyla incelenir.
Dolaylı denetim ; aynı nitelikteki veya birbiri ile yakın
ilişki içerisindeki hesaplar arasında toplam karşılaştırmaları
yaparak, bunlar arasındaki uygunluğu araştıran denetim
yöntemidir.Burada işlemleri tek tek incelemek yerine faaliyet
sonuçlarının toplamlarından hareket edilerek karşılaştırmalar
yapılır.Kabataslak denetim de denir.
 |
|