|
Borçlar Hukuku Konu Özeti
İrade İle Beyan Arasındaki Uyuşmazlıklar
6. Sözleşmelerde İrade
İle Beyan Arasındaki Uyuşmazlıklar
Melekler Mekanı - Sözleşmelerde İrade İle Beyan Arasındaki
Uyuşmazlıklar
6.1 Taraflardan Biri İsteyerek Bilerek İradesine Uymayan Beyan
Yaparsa:
6.1.1 Şaka Açıklaması: Bir sözleşmenin sözde taraflarından
birisinin iradesine hiç uygun olmayan bir açıklamada bulunmasıdır.
6.1.2 Gizli Kayıt: Kişi iradesine uygun olmayan açıklamada
bulunur.Şaka açıklamasından farklı olarak karşı taraftaki gizli
kayıtta irade ile beyan arasındaki farkı anlayamamasıdır. Her kim
gizli kayıtta bulunmuşsa sonuçlarına katlanmak zorundadır.6.2 İki
Tarafın Bilerek İsteyerek İradelerine uygun Olmayan Beyanda
Bulunması (Danışıklı işlem):
Buna danışıklı işlem denir. Uygulaması son derecede fazladır. Baba
oğluna arsayı satar amacı satmak değildir. Kızından kaçırmaktır.
Aslında yapılan bağıştır.
6.2.1 Mutlak Danışıklı İşlem (kesin geçersiz): Taraflar bir
sözleşme yapmış gözükürler. Amaç 3. kişileri aldatmaktır. Borçluyum
arabamı vermek istemiyorum. Bir arkadaşımın üstüne yaparım. Taraflar
hiç yapmak istemedikleri bir işlemi 3. kişileri yanıltmak amacı ile
yaparlar.
6.2.2 Göreceli Nispi Danışıklı İşlem:Taraflar 2 işlemi
birlikte yaparlar. Görünürdeki İşlem: Yanıltmak İçin yapılan
işlemdir. Kesin geçersizdir. Çünkü bu işlmler kişilerin iradelerine
uymamaktadır.
Gizli İşlem: Babanın oğluna tarla satması görünürdeki işlem,
gizli işlem bağıştır. Yasanın aradığı işlemler yapılmışsa
geçerlidir. Baba oğluna arsayı satmış. Danışıklı işlem satış. Gizli
işlem bağıştır. Tapuda bağışlama yapılmışsa işlem geçerli tapuda
satış yapılmışsa işlem geçersizdir.
Örn: Bağışta önalım hakkı yoktur. A B ve C kişilerinin bir
malın ortak sahipleri olsunlar. C hakkını satmak isterse B ve C nin
alma hakkı vardır. Paydaşların birinin ön alım hakkı vardır. Satan
yükseğe satmış gibi gözüküp böylelikle alım hakkı olan yüksek fiyat
verip alamaz. Bu sözleşmenin tarafları bilerek ve isteyerek 3.
kişileri aldatmak için asıl yapmak istedikleri işlemi (gizli işlemi)
görünürdeki işlem altında saklamışlardır.
Mutlak danışıklı işlemle göreceli danışıklı işlem arasında şuna
dikkat etmeliyiz. Mutlak danışıklı işlemde araba satışı örneğinde
olduğu gibi işlem yapılmış gibi gözüküyor ama aslında öyle bir işlem
yapılmıyor. Göreceli danışıklı işlemde ise işlem bir şekilde
yapılıyor ama işlemin niteliği ile amaç arasında uyuşmazlık var.
Kısaca danışıklı işlem sözleşmeyi yapan tarafların bilerek isteyerek
ama 3. kişileri yanıltmak amacı ile hiç istemedikleri bir işlemi
yapması(Mutlak Danışıklı İşlem) ya da asıl yapmak istedikleri işlemi
görünürdeki işlem arkasında saklamalarıdır. (Göreceli Danışıklı
İşlem)
6.2.3 Danışıklılık Nasıl Kanıtlanır
Danışıklı İşlemi Yapan Taraflardan Biri Danışıklılığı Kanıtlamak
İstiyorsa: işlem yazılı yapılmışsa o işlemin çürütülmesi ancak belge
ile olur.
3. kişiler Danışıklılığı Kanıtlamaya Çalışırsa: 3. kişiler
işlemin danışıklı olduğunu her türlü şekilde kanıtlayabilir. Baba
oğluna 5 milyara arsa sattı. Kız oğulun işsiz olduğunu bildirebilir.
6.3 Taraflarda Birisinin İradesinin Beyanına Uymaması:
3 türü vardır;
6.3.1 Yanılma: 1 kişi iradesine uygun olmayan beyanda
bulunmuştur. Her hata sözleşmeyi etkilemez. Esaslı hatalar
sözleşmeyi etkiler. Esaslı yanılma için yasa şu belirlemeleri
yapmıştır.
6.3.1.1 Sözleşmenin Niteliğinde Yanılma:Kira sözleşmesi
yapacağım yerde satış sözleşmesi yapmışsam.
6.3.1.2 Sözleşmenin Konusunda Yanılma: A malında 1000 tane
istiyorsam hata ile B malından 1000 tane istemişsem.
6.3.1.3 Sözleşmede Verilen Tutarda Yanılma:A malını 100 den
alacaksam ama hata ile 500 demişsem.
6.3.1.4 Tarafta Yanılma: Sözleşmeyi yapacağım kişide
yanılmadır.
Esaslı Yanılma: 1 kişi yanıldığı durumu bilseydi anlaşmayı
yapmayacak, yapmaması gerekiyorsa buradaki yanılma esaslı
yanılmadır.
1 kişi esaslı yanılma ile sözleşme yapmışsa sözleşme o kişiyi
bağlamaz. Sözleşme geçerli değildir. Ama geçerli de olabilir çünkü
sözleşme askıda geçersidir. 1 yıl içersinde bu durum bildirilmelidir
Bildirilmez ise askıda geçersizlik ortadan kalkar. Yanılan kişi
zarar uğrayanın zararını karşılamalıdır.
6.3.2 HileHatanın bir başka türüdür. Yanılmada kişi kendi kendine
yanılır. Hile de birisinin aldatıcı davranışları söz konusudur.
Aldatıcı davranışlar sonucunda irademize uygyn açıklamalar
yapmıyoruz..Örneğin arsayı almak istemiyorum.Biri beni bu arsaya 5
kat inşa edebilirim diye kandırdı ve ben arsayı aldım. Burda hileyi
2 farklı kişi yapmış olabilir. Tarflardan biri veya bir başka üçücü
kişi hileyi yapmış olabilir. Eğer aldatma taraflardan biri tarafınca
yapılmışsa bu durumdan sözleşme etkilenir. Veya hile 3. kişi
tarafından yapılıyor ve 3. kişi hileli durumu biliyorsa sözleşme
etkilenir.
Sonuç olarak hile durumunda sözleşme askıda geçersizdir. Hile nin
varlığı 1 yıl içersinde bildirilmelidir. Sözleşme geçersiz olursa
hile yapğandan tazminat istenebilir.
6.3.3 Korkutma (İkrah)Kişi korkutularak sözleşme yapmaya zorlanırsa
sözleşme askıda geçersizdir. Ciddi olmayan basit tehlikeler korkutma
değildir. Arabanı verfmez ise kulağını keserim .
Korkutma ciddi olmalı, tehlikenin çok yakın veya hemen gerçekleşecek
gibi olması gerekir.
Korkutan kişi zararı ödemek zorundadır.
Sonuç olarak gerek yanılma gerek hile gerekse korkutma da 1 yıllık
süre hak düşürücü süredir. Hepsi askıda geçersizliğpe sebep olurlar. |
