|
|
5510 SGK Konu Özeti
İşverenin Yükümlülükleri
GENEL HÜKÜMLER (Madde
5)
a) İşveren, işle ilgili her konuda işçilerin sağlık ve
güvenliğini korumakla yükümlüdür.
b) İşverenin iş sağlığı ve güvenliği konusunda işyeri
dışındaki uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alması bu konudaki
sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
c) İşçilerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki
yükümlülükleri, işverenin sorumluluğu ilkesini etkilemez.
İŞVERENİN GENEL YÜKÜMLÜLÜKLERİ (Maddde 6)
a) İşveren, işçilerin sağlığını ve güvenliğini korumak için
mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil gerekli
her türlü önlemi almak, organizasyonu yapmak, araç ve gereçleri
sağlamak zorundadır.İşveren, sağlık ve güvenlik önlemlerinin değişen
şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun sürekli
iyileştirilmesi amaç ve çalışması içinde olacaktır.
b) İşveren, sağlık ve güvenliğin korunması ile ilgili
önlemlerin alınmasında aşağıdaki genel prensiplere uyacaktır:
1) Risklerin önlenmesi,
2) Önlenmesi mümkün olmayan risklerin değerlendirilmesi,
3) Risklerle kaynağında mücadele edilmesi,
4) İşin kişilere uygun hale getirilmesi için, özellikle işyerlerinin
tasarımında, iş ekipmanları, çalışma şekli ve üretim metodlarının
seçiminde özen gösterilmesi, özellikle de monoton çalışma ve önceden
belirlenmiş üretim temposunun hafifletilerek bunların sağlığa
olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi,
5) Teknik gelişmelere uyum sağlanması,
6) Tehlikeli olanların, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanlarla
değiştirilmesi,
7) Teknolojinin, iş organizasyonu-nun, çalışma şartlarının, sosyal
ilişkilerin ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini
kapsayan genel bir önleme politikasının geliştirilmesi,
8) Toplu korunma önlemlerine, kişisel korunma önlemlerine göre
öncelik verilmesi,
9) İşçilere uygun talimatların verilmesi.
c) İşveren,
işyerinde yapılan işlerin özelliklerini dikkate alarak;
1) Kullanılacak iş
ekipmanının, kimyasal madde ve preparatların seçimi, işyerindeki
çalışma düzeni gibi konular da dahil işçilerin sağlık ve güvenliği
yönünden tüm riskleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucuna göre;
işverence alınan önleyici tedbirler ile seçilen çalışma şekli ve
üretim yöntemleri, işçilerin sağlık ve güvenlik yönünden korunma
düzeyini yükseltmeli ve işyerinin idari yapılanmasının her
kademesinde uygulanmalıdır.
2) Bir işçiye herhangi bir görev verirken, işçinin sağlık ve
güvenlik yönünden uygunluğunu göz önüne alır.
3) Yeni teknolojinin planlanması ve uygulanmasının, seçilecek iş
ekipmanının çalışma ortam ve koşullarına, işçilerin sağlığı ve
güvenliğine etkisi konusunda işçiler veya temsilcileri ile
istişarede bulunur.
4) Ciddi tehlike bulunduğu bilinen özel yerlere sadece yeterli bilgi
ve talimat verilen işçilerin girebilmesi için uygun önlemleri alır.
d) Aynı işyerinin
birden fazla işveren tarafından kullanılması durumunda işverenler,
yaptıkları işin niteliğini dikkate alarak; iş sağlığı ve güvenliği
ile iş hijyeni önlemlerinin uygulanmasında işbirliği yapar, mesleki
risklerin önlenmesi ve bunlardan korunma ile ilgili çalışmaları
koordine eder, birbirlerini ve birbirlerinin işçi veya işçi
temsilcilerini riskler konusunda bilgilendirirler.
e) İş sağlığı ve güvenliği ile iş hijyeni konusunda alınacak
önlemler hiç bir şekilde işçilere mali yük getirmez.
KORUYUCU VE ÖNLEYİCİ HİZMETLER (Madde 7)
İşyerinde sağlık ve güvenlikle ilgili koruyucu ve önleyici
hizmetlerin yerine getirilmesi için aşağıda belirtilen hususlara
uyulacaktır.
a) Bu Yönetmeliğin 5 ve 6 ncı maddelerinde yukarıda
belirtilen yükümlülükler saklı kalmak kaydıyla, işveren, işyerindeki
sağlık ve güvenlik risklerini önlemek ve koruyucu hizmetleri
yürütmek üzere, işyerinden bir veya birden fazla kişiyi
görevlendirir.
b) Sağlık ve güvenlikle görevli kişiler, işyerinde bu
görevlerini yürütmeleri nedeniyle hiçbir şekilde dezavantajlı duruma
düşmezler. Bu kişilere, söz konusu görevlerini yapabilmeleri için
yeterli zaman verilir.
c)İşyerinde bu görevleri yürütebilecek nitelikte personel
bulunmaması halinde, işveren dışarıdan bu konuda yeterlik belgesi
olan uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alır.
d) İşveren hizmet aldığı kişi veya kuruluşlara, işçilerin
sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel
faktörler hakkında bilgi verir. Bu kişi veya kuruluşlar, bu
Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin (b) bendinde sözü edilen işçiler ve
bu işçilerin işverenleri hakkındaki gerekli bilgilere de
ulaşabilmelidirler. e)İşyerinde sağlık ve güvenlik
hizmetlerini yürütmek üzere:
1) Görevlendirilen
kişiler gerekli nitelik, bilgi ve beceriye sahip olacaktır.
2) Dışarıdan hizmet alınan kişi veya kuruluşlar gerekli kişisel
beceri, mesleki bilgi ve donanıma sahip olacaktır.
3) Görevlendirilen kişiler veya dışarıdan hizmet alınan kişi veya
kuruluşların sayısı; işyerinin büyüklüğü, maruz kalınabilecek
tehlikeler ve işçilerin işyerindeki dağılımı dikkate alınarak,
koruyucu ve önleyici çalışmaların organizasyonunu yapmaya ve
yürütmeye yeterli olacaktır.
f) İşyeri içindeki
veya dışındaki kişi veya kuruluşların bu maddede belirtilen sağlık
ve güvenlik risklerini önleme ve risklerden korunma ile ilgili görev
ve sorumlulukları açık olarak belirlenir. Bu kişi ve kuruluşlar
gerektiğinde birlikte çalışırlar.
g) İşverenin yeterli mesleki bilgi, beceri ve donanıma sahip
olması halinde, işyerinin büyüklüğü, işin niteliği ve işçi sayısı
dikkate alınarak bu maddenin (a) bendinde belirtilen hususların
yerine getirilmesi sorumluluğunu kendisi üstlenebilir.
h) İş sağlığı ve güvenliği konularında hizmet verecek kişi ve
kuruluşların nitelikleri ve belgelendirilmesi ile işverenin
sorumluluğu hangi hallerde üstlenebileceği ile ilgili usul ve
esaslar Bakanlık tarafından belirlenir.
İLKYARDIM, YANGINLA MÜCADELE VE KİŞİLERİN TAHLİYESİ, CİDDİ VE
YAKIN TEHLİKE İLE İLGİLİ UYULACAK HUSUSLAR: (Madde 8)
a) İşveren;
1) İşyerinin büyüklüğünü,
yapılan işin özelliğini ve işyerinde bulunan işçilerin ve diğer
kişilerin sayısını dikkate alarak;
ilkyardım, yangınla mücadele ve kişilerin tahliyesi için gerekli
tedbirleri alır.
2) Özellikle ilkyardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla
mücadele konularında, işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı
sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapar.
b) İşveren, (a)
bendinde belirtilen ilkyardım, yangınla mücadele ve tahliye işleri
için, işyerinin büyüklüğü ve taşıdığı özel tehlikeleri dikkate
alarak, bu konuda eğitimli, uygun donanıma sahip yeterli sayıda
kişiyi görevlendirir.
c) İşveren;
1) Ciddi ve yakın
tehlikeye maruz kalan veya kalma riski olan tüm işçileri, tehlikeler
ile bunlara karşı alınmış ve alınacak önlemler hakkında mümkün olan
en kısa sürede bilgilendirir.
2) Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike durumunda, işçilerin işi
bırakarak derhal çalışma yerlerinden ayrılıp güvenli bir yere
gidebilmeleri için gerekli talimatı verir ve gerekeni yapar.
3) Ciddi ve yakın tehlike durumunun devam ettiği çalışma
şartlarında, zorunlu kalınması halinde, gerekli donanıma sahip ve
özel olarak görevlendirilen kişiler hariç, işçilerden çalışmaya
devam etmelerini istemeyecektir.
d) Ciddi, yakın ve
önlenemeyen tehlike durumunda işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk
eden işçiler bu hareketleri nedeniyle dezavantajlı duruma düşmeyecek
ve herhangi bir zarar görmeyecektir.
e)İşveren, işçilerin kendileri veya diğer kişilerin güvenliği
için ciddi ve yakın bir tehlike olduğunda ve amirine hemen haber
veremedikleri durumlarda, kendi
bilgileri doğrultusunda ve mevcut teknik donanımlar ile tehlikenin
sonuçlarının engellenmesi için gerekeni yapabilecek durumda
olmalarını sağlamak zorundadır.
İşçiler, kendi görevlerini yapmakta ihmal veya kusurlu davranışları
olmadıkça bu hareketlerinden dolayı dezavantajlı duruma
düşürülemezler.
İŞVERENİN DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ (Madde 9)
a) İşveren ;
1) İşyerinde risklerden
özel olarak etkilenebilecek işçi gruplarının durumunu da kapsayacak
şekilde sağlık ve güvenlik yönünden risk değerlendirmesi yapar.
2) Risk değerlendirmesi sonucuna göre, alınması gereken koruyucu
önlemlere ve kullanılması gereken koruyucu ekipmana karar verir.
3) Üç günden fazla işgünü kaybı ile sonuçlanan iş kazaları ile
ilgili kayıt tutar.
4) İşçilerin uğradığı iş kazaları ile ilgili rapor hazırlar.
b) (a) bendinin
(1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen çalışmalar ve
değerlendirmelerle ilgili kayıt ve dokümanların hazırlanması ile (a)
bendinin (3) ve (4) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgelerin
düzenlenmesi, işyerinin büyüklüğü ve yapılan işin niteliğine göre,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara
uygun şekilde yapılır.
İŞÇİLERİN BİLGİLENDİRİLMESİ
a) İşveren, işyerinin büyüklüğüne göre;
1) İşyerinin geneli ile
işçinin çalışmakta olduğu bölümde veya yaptığı her işte yürütülen
faaliyetler, sağlık ve güvenlik riskleri, koruyucu ve önleyici
tedbirler hakkında,
2) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin (b) bendine göre, işyerinde
görevlendirilen kişiler hakkında,işçilerin ve temsilcilerinin
gerekli bilgiyi almalarını sağlamak zorundadır.
b)İşveren, başka
işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelen işçilerin de, (a)
bendinde belirtilen bilgileri almalarını sağlamak üzere, söz konusu
işçilerin işverenlerine gerekli bilgileri verir.
c)İşveren, işyerinde sağlık ve güvenlik ile ilgili özel görev
ve sorumluluğu bulunan işçilerin veya temsilcilerinin bu görevlerini
yürütebilmeleri için;
1) Bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinin (a) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde
belirtilen risk değerlendirmesi ve alınan koruyucu önlemlere,
2) Bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (a) bendinin (3) ve (4)
numaralı alt bentlerinde belirtilen iş kazası kayıtları ve
raporlarına,
3) Sağlık ve güvenlikle ilgili denetim faaliyetlerinden, bu konuda
sorumlu kişi ve kuruluşlardan, koruma ve önleme çalışmalarından elde
edilen bilgilere,ulaşabilmelerini sağlar.
İŞÇİLERİN GÖRÜŞLERİNİN
ALINMASI VE KATILIMLARININ SAĞLANMASI
a) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği konularında işçi veya
temsilcilerinin görüşlerini alır, öneri getirme hakkı tanır ve bu
konulardaki görüşmelerde yer almalarını ve dengeli katılımlarını
sağlar.
b) İşverence, iş sağlığı ve güvenliği konusunda özel
görevleri bulunan işçi veya temsilcilerinin özellikle aşağıdaki
konularda dengeli bir şekilde yer almaları sağlanır veya önceden
görüşleri alınır:
1) Sağlık ve güvenliği
önemli derecede etkileyebilecek herhangi bir önlemin alınmasında.
2) Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (a) bendinde belirtilen işler ile 7
nci maddesinin (a) bendinde ve 8 inci maddesinin (b) bendinde
belirtilen kişilerin görevlendirilmesinde.
3) Yönetmeliğin 9 uncu maddesi-nin (a) bendinde ve 10 uncu
maddesinde belirtilen hususlarda.
4) Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (c) bendinde belirtilen işyeri
dışındaki uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alınmasında.
5) Yönetmeliğin 12 nci maddesin-de belirtilen eğitimin organizas-yonu
ve planlanmasında.
c) İş sağlığı ve
güvenliği konusunda özel görevi bulunan işçi temsilcileri,
tehlikenin azaltılması veya tehlikenin kaynağında yok edilmesi için
işverene öneride bulunma ve işverenden gerekli tedbirlerin
alınmasını isteme hakkına sahiptir.
d)İş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevleri bulunan
işçi veya işçi temsilcileri, bu görevlerini yürütmeleri nedeniyle
dezavantajlı duruma düşürülemezler.
e)İşveren, iş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevi
bulunan işçi temsilcilerine, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini
yerine getirebilmeleri için her türlü imkanı sağlar ve herhangi bir
ücret kaybı olmadan çalışma saatleri içerisinde yeterli zamanı
verir.
f) İşçiler veya temsilcileri, iş sağlığı ve güvenliği
konusunda işverence alınan önlemlerin ve sağlanan imkanların
yetersiz olduğu kanaatine varmaları halinde Bakanlığa başvurma
hakkına sahiptir.İşçi temsilcileri, işyerinde yetkili makamlarca
yapılan denetimler sırasında görüşlerini bildirme hakkına sahiptir.
İŞÇİLERİN EĞİTİMİ (Madde 12)
a) İşveren, her işçinin çalıştığı yere ve yaptığı işe özel
bilgi ve talimatları da içeren sağlık ve güvenlik eğitimi almasını
sağlamak zorundadır. Bu eğitim özellikle;
1) İşe başlanmadan önce,
2) Çalışma yeri veya iş değişikliğinde,
3) İş ekipmanlarının değişmesi halinde,
4) Yeni teknoloji uygulanması halinde,
yapılır.
Eğitim, değişen ve yeni ortaya çıkan risklere uygun olarak yenilenir
ve gerektiğinde periyodik olarak tekrarlanır.
b) İşveren, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine
gelen işçilerin yaptıkları işlerde karşılaşacakları sağlık ve
güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimat almalarını
sağlar.
c) Sağlık ve güvenlik ile ilgili özel görevi bulunan işçi
temsilcileri özel olarak eğitilir.
d) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eğitim, işçilere veya
temsilcilerine herhangi bir mali yük getirmez ve eğitimlerde geçen
süre çalışma süresinden sayılır.
İŞÇİLERİN
YÜKÜMLÜLÜKLERİ (Madde 13)
a) İşçiler, davranış ve kusurlarından dolayı, kendilerinin ve
diğer kişilerin sağlık ve güvenliğinin olumsuz etkilenmemesi için
azami dikkati gösterirler ve görevlerini, işveren tarafından
kendilerine verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda yaparlar.
b) İşçiler, işveren tarafından kendilerine verilen eğitim ve
talimatlar doğrultusunda, özellikle;
1) Makina, cihaz, araç,
gereç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve diğer üretim araçlarını
doğru şekilde kullanmak,
2) Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve
kullanımdan sonra muhafaza edildiği yere geri koymak,
3) İşyerindeki makina, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalardaki
güvenlik donanımlarını kurallara uygun olarak kullanmak ve bunları
keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemek,
4) İşyerinde sağlık ve güvenlik için ciddi ve ani bir tehlike olduğu
kanaatine vardıkları herhangi bir durumla karşılaştıklarında veya
koruma tedbirlerinde bir aksaklık ve eksiklik gördüklerinde,
işverene veya sağlık ve güvenlik işçi temsilcisine derhal haber
vermek,
5) İşyerinde, sağlık ve güvenliğin korunması için teftişe yetkili
makam tarafından belirlenen zorunlulukların yerine getirilmesinde,
işverenle veya sağlık ve güvenlik işçi temsilcisi ile işbirliği
yapmak,
6) İşveren tarafından güvenli çalışma ortam ve koşullarının
sağlanması ve kendi yaptıkları işlerde sağlık ve güvenlik yönünden
risklerin önlenmesinde, işveren veya sağlık ve güvenlik işçi
temsilcisi ile mevzuat uygulamaları doğrultusunda işbirliği yapmak,
ile yükümlüdürler.
SAĞLIK GÖZETİMİ (Madde 14)
a) İşçilerin işe girişlerinde sağlık durumlarının yapacakları
işe uygun olduğunu belirten sağlık raporu alınır.
b) Yapılan işin özelliğine göre, işin devamı süresince sağlık
muayeneleri düzenli aralıklarla yapılır.
RİSK GRUPLARI (Madde 15)
Kadınlar, çocuklar, yaşlılar, özürlüler ve diğer hassas risk
grupları, özellikle bunları etkileyen tehlikelere karşı korunurlar.
SAĞLIK VE GÜVENLİK
İŞÇİ TEMSİLCİSİ (Madde 16)
İşyerinde sağlık ve
güvenlikle ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme, önlem
alınmasını isteme, önerilerde bulunma ve benzeri konularda işçileri
temsil etmeye yetkili, bir veya daha fazla işçi, sağlık ve güvenlik
işçi temsilcisi olarak görev yapar. Sağlık ve Güvenlik İşçi
Temsilcisi, işyerinde çalışan işçiler tarafından seçilir. |
|
