|
|
SMMM Kamu Maliyesi Dersi
Kamu Maliyesi
KAMU MALİYESİ
» Liberalizmin öncüleri Fizyokratlardır.
» Transfer harcamalarının unsurları: Faiz ödemeleri, Fon ödemeleri,
Kamulaştırma, Borç ödemeleri
» Belediye sınırlarıdışına taşan hizmetlerin yerine getirilmesi
amacıyla kurulan idarelere il özel idareleri denir.
» İki ekonomik birimin üretim veya tüketim faaliyetinden, üçüncü
kişilerin fiyat mekanizması dışında fayda veya zarar görmesine
Dışsallık denir.
» Devletin ekonomik istikrar görevi kapsamına girenler: Tam
istihdamısağlama, Ekonomik büyümeyi sağlama, gelir dağılımınısağlama,
cari işlemler dengesini sağlama
» Devletin dışsallıklara müdahale yöntemleri: Sübvansiyon,
vergileme, miktar kısıtlaması, mülkiyet haklarınıdüzenleme
» Temsili demokrasinin özellikleri: Bireylerin fayda maksimizasyonu
için, siyasi partilerin ise oy maksimizasyonu için çalışmaları
Siyasi partilerin temel güdülerinin, iktidara gelebilmek için veya
iktidarda iken tekrar seçilebilmek olması Siyasi partilerin ve
seçilmiştemsilcilerin ideal toplum amaçlarına göre değil, kendi
amaçlarına göre davranmaları Seçmenlerin belli bir dönemde
kendilerine en yüksek faydayısağlayacak olan partiye oy vermeleri
» Dar anlamda kamu harcamasıkavramının kapsamına girenler: Merkezi
devlet örgütünün harcamaları, yerel yönetimlerin harcamaları
» Genişanlamda kamu harcamasıkavramının kapsamına girenler Merkezi
devlet örgütünün harcamaları, Yerel yönetimlerin harcamaları, Sosyal
güvenlik kuruluşunun harcamaları, Kamu iktisadi kuruluşlarının
harcamaları
» Vergi harcamasıolanlar: Vergi istisnası, vergi muafiyeti, yatırım
indirimi, vergi indirimi
» Kamu harcamalarında bir artışa neden olanlar: Devlet sınırlarının
genişlemesi, Savunma harcamalarının artması, devletin yeni
teknolojiler satın alması, Ülke nüfusunun artması
» Kaynakların tam kullanılmaması, fiyatların marjinal sosyal
değerleri yansıtmaması, fiyatların devlet tarafından belirlenmesi,
dışsallıkların ortaya çıkması durumlarında gölge fiyatlar
kullanılır.
» Gelişmekte olan ülkelerde, fayda-maliyet analizinin kamu yatırım
kararlarına ilişkin sorunların tümünü çözememesinin nedenleri:
Analizin yapısal güçlükleri, veri eksikliği,ekonomik ve toplumsal
yapısının istikrarsızlığı, kamu yatırımlarıkonusunda son kararın
siyasilere ait olması
» Tek bir malın arz ve talebini kullanarak, denge üretim ve denge
fiyat düzeyini belirlemek amacıyla kullanılan analiz türü kısmi
denge analizidir.
» Ülkelerin ekonomik kalkınma süreçlerini kamu harcamalarıile
ilişkilendirmeye çalışan kalkınma modellerinin öncüsü Musgrave 'dir.
» Wagner'e göre kamusal faaliyetlerin artışnedenleri: İç ve
dışgüvenlik hizmetlerinin artması, ilerleyen teknoloji nedeniyle
devlet faaliyetlerinin maliyetinin artması, devletin piyasaya
girerek doğrudan doğruya mal ve hizmet üretmesi, devletin topluma
daha nitelikli hizmet sunmak istemesi
» Kamu harcamalarındaki artışıkısa dönemdeki dalgalanma ve
değişikliklerle açıklamaya çalışan yaklaşım Peacock ve Wiseman
tarafından yapılmış Sıçrama tezi yaklaşımıdır.
» Genel hizmetleri yürüten kuruluşlar: TBMM, Başbakanlık,
Cumhurbaşkanlığı, Dışişleri bakanlığı » Türkiye'de program bütçe
hizmetleri 1973 yılında uygulamaya konulmuştur.
» Döner sermayelerin özellikleri: Genel mali yönetimin dışında
tutulmaları, Kendilerine ait bir yönetim şekline sahip olmaları,
Ürettikleri mal ve hizmetleri kar amacıyla satmaları,
Genel bütçeye belli oranda pay aktarmaları
» Oylama, bireylerin tercihlerini siyasi karar alma mekanizmasına
aktarma yoludur.
»Mali rant ve mali sömürü , iktidar kuralı(ödeme gücüne göre)
uygulamasının bir sonucudur.
» Çoğunluk oylama modelinde, kamu mallarının üretim düzeyini
belirleyici durumunda olan kitle Medyan seçmendir.
» Kendisine verilen görevleri soru sormadan ve kurallara uygun
biçimde yerine getiren bürokrata (Max Weber'in tanımladığı) Rasyonel
bürokrat denir.
»Mal ve hizmet üretmek amacıyla kamu kaynaklarını kullanak suretiyle
işletmecilik faaliyeti yapan devlet kuruluşlarına kamu iktisadi
teşebbüsleri denir.
» Bir sulama projesinin doğrudan maddi faydasıtarım üretiminde
ortaya çıkan artıştır.
» Benzer zevk ve tercihlere sahip bireylerin oluşturduğu gruplara
Çıkar gruplarıdenir.
» Seçmen sayısının ve karar verilecek konuların çok olduğu
durumlarda temsili demokrasiye başvurulur.
» Kamu harcamalarının gerçek artışnedenleri: Savunma
harcamalarındaki artış, Teknolojik gelişmeler, devlet anlayışındaki
değişmeler, nüfus artışı
» Yarıkamusal bir malın kullanımıiçin daha fazla bireye izin
verilmesi nedeniyle, o malıdaha önce kullanan bireylerin elde
ettikleri faydanın azalmasına sıkışıklık maliyeti denir.
» Temel düşünce sistemini toplumların zenginliği üzerine kuran
Merkantalist akıma göre: Toplumların zenginliği, sahip
olduklarıaltın ve gümüşler ile ölçülmelidir. Devlet, gerektiğinde
ekonomiye müdahale etmeli ve bazıönlemler almalıdır. Toplumların
zenginleşmesi için mutlaka dışticaret yapılmalıdır. Milli
ekonomilerin gelişimi için borçlanmaya başvurulmamalıdır.
» Devlet düzeninin sürdürülmesini, korunmasınıve devletin yönetimini
sağlayan hizmetlere genel hizmetler denir.
» Baskıgrupları: İşçi sendikaları, işveren sendikaları, basın
organları, çevreci gruplar
» Dışsallık türleri: Üreticiden üreticiye, üreticiden tüketiciye,
tüketiciden tüketiciye, tüketiciden üreticiye yayılan dışsallık
» Atama ile görev almışolan devlet idare örgütünün tümüne bürokrasi
denir.
» Kısa dönemde doğrudan üretimi arttırıcıetkisi olmayabilen ve
faydasıbir dönemle sınırlı sayılabilecek harcamalara cari harcamalar
denir.
» İdari-fonksiyonel ayrıma göre, Türkiye'de konsolide bütçe
harcamalarıiçinde en büyük paya sahip harcama kalemi genel
hizmetlerdir.(%28,1)
» Devletin piyasa ekonomisine totaliter olmayan düzenleyici
müdahalelerde bulunduğu ekonomik sisteme Karma ekonomik sistem
denir.
» Televizyon, buzdolabıgibi malların üretimini tüketicilerin talebi
belirler.
» Özel ekonomide kaynak ve gelir dağılımınıfiyat öğesi düzenler.
» Bütçe sürecini başlatan "bütçe çağrısı" Maliye Bakanlığıtarafından
hazırlanır.
» Bütçenin işlevleri: Hukuki, Mali, Ekonomik, Siyasi
» Toplumun üretim imkanlarıeğrisinin orijine göre içbükey olması,
özel ve kamusal malların üretiminde kıt kaynaklar ile ilgili olarak
aynıetkinlikte ikame edilemeyeceğini gösterir.
» Ekonominin durgunluk dönemlerinde gerçek harcamaların ortaya çıkan
ilk etkisi az gelirlilerin gelirinin artmasıdır.
» Kamu harcamalarının artışının üst sınırımilli gelirdir.
» İktisadi faaliyet sonucu artma imkanıolan üretim faktörü sermaye
stokudur.
» Belirli bir dönem için harcamaların yapılmasına ve gelirlerin
toplanmasına izin veren hukuki belgeye bütçe denir.
» Türkiye'de kamu gelir ve giderlerinin yer bakımından
denkleştirilmesi işlemini T.C.Merkez Bankasının bulunmadığıyörelerde
T.C.Ziraat Bankasıyerine getirir.
» Herhangi bir vergi gelirinin belirli bir harcamaya tahsis
edilememesine Ademi tahsis yöntemi (gelirlerin genelliği ilkesi)
denir.
» Arz ve talep fonksiyonlarıiçinde fiyatlandırılabilecek
dışsallıklara piyasa dışsallığıdenir.
» Piyasada yer almayan birçok kamu projesi çıktısının, parasal
olarak değerlendirilmesi gerektiğinde marjinal maliyet kullanılır.
» T.C.Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Ziraat Odalarıve
Bağkurun topladığıgelirler parafiscal (vergi benzeri yani hemen
hemen vergicilik) gelirler içinde yer alır.
» Adam Smith'in vergileme ilkeleri: Adalet ilkesi, Kesinlik ilkesi,
Uygunluk ilkesi, İktisadilik ilkesi » Kendi adına ve hesabına
ödediği vergiyi yansıma yoluyla başkalarına devreden kişiye
aracımükellef denir.
»Mali nitelikte rasyonel bir vergilemeyi gerçekleştirmenin şartları:
Verginin yükünün adil dağıtılması Vergilerin tarh ve tahsil
giderlerinin minimum olması Verginin tarafsız olması Verginin
piyasada etkinliği bozmaması Verginin yatırım ve tasarruf
kararlarınıolumsuz yönde etkilememesi.
» Vergiyi harçtan ayıran temel özellik karşılıksız olmasıdır.
»Montesquieu'nun "Vergi herkesin malının tamamının korunmasıiçin
verdiği bir hissedir." görüşü vergiyi sigorta primi olarak kabul
eden görüştür.
» Vergilerle karşılanan kamu harcamalarının milli gelirin %25'ini
aşamayacağınıileri süren iktisatçı Colin Clark'tır.
» Kamu harcamalarının genel hizmetler, ekonomik hizmetler ve sosyal
hizmetler olarak sınıflandırılması işlevsel
sınıflandırmayıoluşturmaktadır |
|
