|
|
Maliyet Muhasebesi Konu Özetleri
Maliyet Muhasebesi Kavramlar Konu Özeti
TEMEL KAVRAMLAR
Belirli bir alanda mal veya hizmet üretmek ve ürettiği bu
ürünleri satmak amacı ile işletmeler organize bir yapı oluşturan bir
varlıktır. Mal veya hizmetin üretimi için gerekli girdilerin
tedarikinden başlayıp üretim sürecinden geçirilerek nihai çıktının
müşterilere teslimine kadar işletmeler bu faaliyetinden dolayı
maliyete maruz kalmaktadır. İşletme bu faaliyetlerini yerine
getirirken bir neden sonuç ilişkisi aramaktadır. Diğer bir ifade
ile, maliyete katlanarak ürettiği mal veya hizmet, aynı anda işletme
açısından gelire neden olan unsurlardır. İşletmeler için oldukça
önemli bir kavram olan maliyet, gide ve harcama ile çoğu zaman
karıştırılmaktadır. Ancak bu kavramlar farklı anlamlar
taşımaktadırlar. İşletmenin uğraştığı konuya giren mal ve
hizmetlerin elde edilmesi için kullandığı değişik üretim
faktörlerinin para cinsinden değerine maliyet denilmektedir. Harcama
ise, ödemede
bulunmak veya ödeme taahhüdüne girmektir. Harcamalar, varlığa
dönüşür dönüşmemesine göre ayrıma tabi tutulmaktadır. Harcamalar,
işletme sermayesinde değişikliğe neden olmuyorsa bunlar maliyet
giderini oluşturmaktadır. Ancak, harcama, sermayede bir azalma
meydana gelmekte ise yani işletme varlıklarında karşılıksız azalma
söz konusu ise bunlar, gider olarak karşımıza çıkmaktadır. Gider
ise, harcamaların sonunda varlığa dönüşebilen ve varlıklar arasında
yer alan harcamalardır. Varlığa dönüşebilen maliyet giderlerini
oluştururken diğerleri faaliyet giderlerini oluşturmaktadır. Basit
bir ifade ile, ilk madde ve malzemenin alınması karşılığında işletme
harcama yapmakta veya alımları karşılığında ödeme taahhüdünde
bulunarak harcama yapmaktadır. Alınan bu ilk madde ve malzemenin
üretimde kullanılan kısmı gideri oluştururken, bu giderin diğer
üretim faktörleri ile birlikte üretilen mamul ile ilişkilendirilmesi
ise, maliyeti oluşturmaktadır.
MALİYET VE MALİYET
TÜRLERİ
Mal veya hizmetin üretilebilmesi için katlanılan fedakarlıklar
olarak tanımlanan maliyetler değişiksınıflandırmalara tabi
tutulmaktadır. Maliyetler, üretim hacmi ile ilişkili olarak sabit
veya değişken maliyet olaraksınıflandırılabilirler. Sabit maliyetler
de tam ve yarı sabit maliyetler olarak ayrıma tabi tutulmaktadır.
Belirli birdönemde üretim hacmindeki artış veya azalış karşısında
değişmeyen maliyetler sabit maliyetlerdir. Sabitmaliyetler üretim
miktarı arttıkça birim ürün başına azalmaktadır. Ancak, belirli
dönem uzadıkça tam sabitmaliyetlerin bir kısmı değişken hale
gelebilir. Değişken maliyetler, üretim miktarı ile artan ya da
azalanmaliyetlerdir.Maliyetler türlerine göre şöyle bir ayrıma tabi
tutulabilir: malzeme maliyetleri, işçilik maliyetleri ve bu iki
türündışında kalan dışardan sağlanan fayda ve hizmetler, sermaye
maliyetleri, sabit kıymetleri kullanma maliyeti gibimaliyetleri
içermektedir.Maliyetler, işletmenin fonksiyonları açısından da bir
ayrıma tabi tutulabilir :
Tedarikten başlayıp, üretim,araştırma ve geliştirme, pazarlama,
genel yönetim ve finansman maliyetleri. Diğer taraftan maliyetler,
üretimeyüklenme şekline göre direkt ve endirekt maliyetleri olarak
da bir ayrıma tabi tutulabilir.Bunun yanında maliyetler, kullanılan
maliyet sistemine göre fiili ve standart olarak ayrıma tabi
tutulabilir. Öteyandan maliyetler, işletmelerde sorumluluk merkezi
başta olmak üzere karar verme amaçları doğrultusunda dayrıma tabi
tutulmaktadır.Maliyet muhasebesi işletmelerde değişik amaçlar
doğrultusunda kullanılan bir sistemdir.
Maliyet muhasebesinden beklenen amaçlar şunlardır :
Üretilen mal veya hizmetlerin birim maliyetini hesaplamak,
Planlamaya yardımcı olmak,
Faaliyetlerin kontrolüne yardımcı olmak,
Verilecek yönetsel karalara yardımcı olmak.Belirlenen bu amaçlara
ulaşmak için maliyet muhasebesi sistemlerinin çok iyi bir şekilde
yapılandırarak hem mevcut duruma hem de gelecekteki duruma ilişkin
gereksinimlere cevap vermelidir
 |
|
