Maddi Duran Varlıklar

İşletmelerin faaliyetlerini gerçekleştirmede bir yıldan daha fazla süre kullandıkları, aşınmaya, yıpranmaya, tükenmeye ve değer kaybına tabi kıymetlere duran varlıklar denir. Duran varlıklar muhasebe literatüründe Sabit Aktifler, Uzun Vadeli Aktifler olarak da tanımlanmaktadır.

Duran varlıklar, fiziki yapıya sahip olan Maddi Duran Varlıklar ve fıziki yapıya sahip olmayan ve bir harcama şeklinde ortaya çıkan Maddi Olmayan (Gayrimaddi) Duran Varlıklar olarak iki gruba ayrılır.

a. Maddi Duran Varlıklar

Arazi ve arsalar,
Binalar,
Makineler, cihazlar,
Tesisler,
Demirbaşlar,
Taşıtlar,
Yeraltı ve yer üstü düzenleri,
Özel tükenmeye tabi varlıklar

olarak sınıflandırılmaktadır.

Arazi ve Arsalar işletmenin üzerinde faaliyetini sürdürdüğü, aktifine kayıtlı toprak parçalarıdır. Binalar, işletme faaliyetlerinin içinde yürütüldüğü yapılar olarak tanımlanır. Makineler ve cihazlar işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde ve üretim safhasında kullanılan teknik araçlardır. Işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde kullanılan enerji, telefon, su, buhar, ısıtma, aydınlatma, ses düzeni gibi tesisler “Tesisler" olarak ifade edilir. Demirbaşlar, işletme bürolarında kullanılan kasa, daktilo, hesap makinesi, dolap, masa, sandalye gibi büro malzemeleridir. Taşıt araçları her türlü taşıma ve binek arabalarıdır. Yeraltı ve yer üstü düzenleri işletmenin faaliyetlerini gerçekleştirmek ve kolaylaştırmak için işletme arazilerinde meydana getirilen yollar, parklar, köprüler, kanallar, bahçeler, hava hatları, demir yolları gibi düzenlemelerdir. Özel tükenmeye tabi varlıklar, tükenmeye tabi madenler, taş ocakları petrol yatakları, kaynaklar ve benzeri aktif değerlerdir. Bunlarla ilgili arama, hazırlık ve geliştirme giderleri de özel tükenmeye tabi varlıklar olarak tanımlanır.

Tek düzen muhasebe sisteminde

250.ARAZİ VE ARSALAR

251.YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ

252.BİNALAR

253.TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR

254.TAŞITLAR

255.DEMİRBAŞLAR

256.DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR

257.BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR

258.YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR

259.VERİLEN AVANSLAR

271.ARAMA GİDERLERİ

272.HAZIRLIK VE GELİŞTİRME GİDERLERİ

278.BİRİKMİŞ TÜKENME PAYLARI

hesapları kullanılmaktadır.

Duran varlıklar muhasebeleştirilirken satın alınan maddi duran varlıklar borçlu olarak kaydedilirler:

^{___________________________}_/^{______________________________}

253 TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR 6.000.000

253.01 Makineler

191 İNDİRİLECEK KDV 1.080.000

191.01 Alış KDV

100 KASA 7.080.000

Makine alınması

^{___________________________}_/^{______________________________}

255 DEMİRBAŞLAR 4.000.000

255.01 Şef masası

191 İNDİRİLECEK KDV 720.000

191.01 Alış KDV

100 KASA 5.720.000

Masa alınması

^{___________________________}_/^{______________________________}

Duran Varlıkların işletme tarafından imal edilmesi durumunda, bunların yapılması ile ilgili hammadde malzeme, işçilik ve diğer giderler geçici aktif bir hesap olan "258. YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR" hesabında toplanır.

Örnek olarak bir kalıp yapıldığını varsayalım:

Kalıbın üretimi için kullanılan malzeme, işçilik ve bunlar dışındaki yardımcı malzemeler, elektrik, yakıt, kira, sigorta, amortisman gibi genel üretim giderleri meydana geldikçe 258. YAPILMAKATA OLAN YATIRIMLAR hesabının alt hesabı olarak açılan 258.01 KALIPLAR hesabına yazılır.

^{___________________________}_/^{______________________________}

258 YAPIIMAKTA OLAN YATIRIMLAR 500.000
258.01 Kalıplar 500.000

258.01.001 Malzeme Giderleri
191 İNDİRİLECEK KDV 90.000

       191.01 Alış KDV
            336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR                                                     590.000
                   336.01 Tezdemir A.Ş.                         590.000
Kalıp için dökme demir alınması

^{___________________________}_/^{______________________________}

^{___________________________}_/^{______________________________}
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR                                 800.000
        258.01 Kalıplar                                                800.000

258.01.002 İşçilik Giderleri

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 130.000

361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK

KESİNTİLERİ 120.000
100 KASA 550.000
Ödenen Işçilik

^{___________________________}_/^{______________________________}

^{___________________________}_/^{______________________________}
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR 130.000
258.01 Kalıplar 130.000

        258.01.003 Genel Üretim Giderleri
191 İNDİRİLECEK KDV                                                                  23.400
       191.01 Alış KDV                                                  23.400
            100 KASA                                                                                                   153.400
Yardımcı malzeme masrafları

^{___________________________}_/^{______________________________}

şeklinde kalıp imalatı ile ilgili kayıtlar olacaktır. Kalıp tamamlanıp kullanılabilir hale gelince Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabı kapatılıp ilgili duran varlıklar hesabına (Örneğimizde Tesis, Makine ve Cihazlar
hesabıdır) devredilir.
            ^{___________________________}_/^{______________________________}
            253 TESIS MAKİNA VE CİHAZLAR                                      1.430.000
                    253.02 Kalıplar
                        258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR                                                 1.430.000

258.01 Kalıplar

258.01.001 Malzeme Giderleri 500.000

258.01.002 İşçilik Giderleri 800.000

258.01.003 Genel Üretim Gid. 130.000

Kalıpla ilgili masrafların kalıp hesabına devri

^{___________________________}_/^{______________________________}

Mustafa Kemal Paşa Mah. İstiklal Cad. No:48/1 İstanbul/AVCILAR
0 212 428 23 21 - 0212 428 23 39