|
SMMM Maliz Analiz Konuları
SMMM Mali Analiz Giriş
Mali Analiz: Bir
işletmenin mali durumunu mali yönden gelişiminin yeterli olup
olmadığını açışından fikir elde etmek amacı ile mali tablo
kalemlerindeki değişikliklerin kalemler arasındaki ilişkilerin zaman
içerisinde göstermiş oldukları eğilimlerin incelenmesi ve finansal
karar alıcıların yatırım kararlarında kullanabilecekleri tahmini
verilere dönüştürülmesi amacıyla gerçekleştirilen faaliyetlerdir.
Mali analiz teknikleri temel mali tablolar olan bilanço ve gelir
tablosuna uygulanır.
MALİ TABLOLAR ANALİZ AÇISINDAN TAŞIMASI GEREKEN ÖZELLİKLER:
1) Mali Tablolar ulusal ve uluslar arası muhasebe standartlarına
göre hazırlanmış olmalıdır.
2) Analize konu olan tabloların muhasebenin standartlarına göre
hazırlanmış olmalıdır.
3) Analize konu olan mali tabloların tek düzen hesap planının mevcut
olduğu bir ortamda hazırlanmış olması gerekir ve bu bilgilerin
güvenilir bilgi olması gerekir.
4) Analiz sonuçlarının karşılaştırılıp yorumlanabilmesi için
standartların belirlenmiş olması gerekir.Bu standartlar;
a) Sanayi Standartları (İşletmenin içinde bulunduğu sektör için
ortalama olarak hesaplanan değerler)
b) Tarihi Standartlar (İşletmenin geçmiş yıllardaki verileri dikkate
alınarak hesaplanan standartlardır.)
c) Bütçe Standartları (İşletmenin cari dönemdeki bütçelerini dikkate
alınarak belirlenen standartlardır.)
d) İdeal veya Hedef Standartlar (İşletmenin içinde bulunduğu
sektördeki en başarılı firmalar verileri dikkate alınarak hesaplanan
standartlardır.)
ANALİZ ÇEŞİTLERİ
(TÜRLERİ):
AMACINA GÖRE ANALİZ TÜRLERİ:
YÖNETİM ANALİZİ: İşletme yöneticilerinin alacakları kararlara
dayanak olacak verilerin hazırlanması amacıyla yapılan analizdir.
Gerçekleştirilen bu analizde bir bütün olarak işletme
faaliyetlerinin başarıya ulaşılıp ulaşmadığı çeşitli bölüm ve
mamüllerle ilgili verimlilik durumu, hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı
ulaşılmamışsa bunların nedenleri işletmenin sektör içindeki yeri ve
payı ürün bileşenleri ve fiyatlandırma politikaları gibi her
aşamasında doğru ve düzeltici kararlara ulaşılması hedeflenir.
Yapılan bu analizde mali raporların yanı sıra iç raporlarda yer alan
verilerde kullanılır.
KREDİ ANALİZİ : İşletmeye kredi sağlayanlar ile işletmelerde
ticari ilişkilerde bulunan özellikle kredili mal satan firmalar mali
durumu ve işletmenin borç ödeme gücünü tespit etmek amacıyla yapılan
analizdir.
Kredi analizinde işletmenin dönen varlıkları ile kısa vadeli yabancı
kaynakları ile ilişkiler çok önemlidir. Bu nedenle bu analiz
yapılırken bu iki kalem arasındaki ilişkiyi dikkate analiz
teknikleri uygulanır. Bunlara destek olmak amacıyla gelir tablosunda
yer alan kalemler kullanılarak işletmenin kârlılığı alacak ve stok
devir hızlarının değerleri dikkate alınır. Tüm bunların yanı sıra
yöneticilerin nitelikleri ve sektördeki değişmelerde dikkate
alınmalıdır.
YATIRIM ANALİZİ: İşletmenin mevcut ve potansiyel ortakları
ile işletmeye yatırım yapmayı düşünenlerin ayrıca işletmeye uzun
vadeli borç sağlayanların yaptırdıkları analizdir.
Yukarıda sağlamış olduğu kurumlar işletmenin sürekliliği yatırımın
güvencesi kârlılığı gelecekteki kazanma gücü ve hisse senetlerindeki
değer artışlarını tespit etmek amacıyla bu analizi yapar. Ortaklar
veya ortak olmayı düşünenler bu analiz için gerekli bilgilere mali
tablolardan ve bunların analizinden ulaşır. Uzun vadeli borç
sağlayanlar ise işletmenin borç ödeme gücü ile ilgilenirler ve yine
aynı verileri kullanırlar.
B- KAPSAMINA (YAPILIŞINA) GÖRE ANALİZ TÜRLERİ
1- STATİK ANALİZ: İşletmenin belirli bir tarihte düzenlemiş
veya belirli bir döneme ait mali tablo kalemleri arasındaki
ilişkileri tespit edilip incelendiği analizdir.Diğer bir ifadeyle
işletmenin tek bir dönemine ait finansal veriler bu analize konu
olur.
2- DİNAMİK ANALİZ: İşletmenin birbirini izleyen dönemlere ait
finansal verilerin ve göstermiş oldukları verileri birbiriyle
karşılaştırmak üzere gerçekleştirilen analizdir.
C- ANALİSTÇİNİN STATÜSÜNE GÖRE;
1- İÇ ANALİZ : Analizi yapan analistçi işletmenin içinden
biridir. Ve bu analiz türünde işletmenin finansal verilerinin yanı
sıra gerekli duyulan her türlü veri işletme içinden elde edilebilir.
2- DIŞ ANALİZ : Analizci işlemenin dışından biridir ve sadece
işletmenin vermekte arzulu olduğu verileri kullanarak bu analizi
gerçekleştirmek durumundadır.
**** MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI VE ANALİZ AÇISINDAN
TAŞIDIĞI ÖNEM
*** SOSYAL SORUMLULUK KAVRAMI:
Bu kavram muhasebenin işlerini yerine getirme konusundaki
sorumluluğunu belirlemek muhasebenin kapsamını, anlamını, yerini ve
amacını göstermektedir.Bu kavram muhasebe organizasyonunda
uygulamanın yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesinde
belirli bir kişi yada grubun değil tüm toplumun çıkarlarının
gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretiminde gerçeğe uygun tarafsız
ve dürüst davranılmasını ifade eder.
Mali tablolara analizinden faydalana bir çok grup vardır. Analize
tabi olan mali tabloların gerçeği dürüst bir şekilde yansıtmasının
yanı sıra belirli bir grubun çıkarları doğrultusunda hazırlanmamış
olmaları analiz sonuçlarıyla ilgilenen herkese işletmeyle ilgili
gerçek bilgilerin aktarılabilmesini sağlamaktadır.
*** DÖNEMSELLİK KAVRAMI:
Bu kavram işletmenin sürekliliği gereğince sınırsız kabul edilen
ömrünün belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyetlerinin
diğer dönemlerden ayrı olarak saptanması demektir.
Mali analiz açısından gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre
muhasebeleştirilmesi bunların aynı dönemin maliyet ve zararlarıyla
karşılaştırılarak hem o dönem için hemde zaman içinde değişimlerin
ve gösterilen trendleri belirlemesine olanak tanır.
*** TUTARLILIK KAVRAMI:
Bu kavram muhasebe uygulamaları için seçilen politikaların birbirini
izleyen dönemlerde de değiştirilmeden uygulanması gerektiğini ifade
eder.
Bu kavram benzer olay ve işlemlerde kayıt düzeni ile değerleme
ölçülerinin değişmediğinin ve mali tablolarda biçim ve içerik olarak
tek düzenin olduğunu öngörür. Ancak geçerli durumlarda uygulamalar
değiştirilebilir. Bu değişiklikler ve yaratacağı parasal sonuçlar
açıklayıcı bilgilerde verilmektedir.
Mali analiz açısından karşılaştırılabilirlik önemlidir.Bu neden ile
mali tabloların yıldan yıla değişmeden uygulanması analizde
yanıltıcı sonuçların oluşmasını engeller. Eğer böyle bir değişiklik
yapılmışsa yarattığı sonuçlar analizde ve yorumunda dikkate
alınabilir.
*** İHTİYATLILIK KAVRAMI:
Bu kavram muhasebe olaylarında temkinli davranılmasını ve işletmenin
karşılaşabileceği risklerin göz önüne alınmasını ifade eder. Bu
kavram gereği işletmeler muhtemel gider ve zararları için karşılık
ayırırlar. Muhtemel gelir ve kârları için ise gerçekleşene kadar bir
işlem yapamazlar.
İşletmenin karşılaşabileceği risklerin azaltabilmesi için güçlü bir
mali yapıya ihtiyacı vardır. Ve yapılan analizin amaçlarından biri
işletmenin mali gücünü ölçmek olduğundan analizci işletmeyi
zayıflatabilecek ve bu kavrama ters düşecek durumların olup
olmadığını araştırmak ve yorumlamak zorundadır.
PARAYLA ÖLÇÜLME KAVRAMI:
Bu kavram parayla ölçülebilir iktisadi olay ve işlemlerin muhasebeye
ortak bir ölçüt olarak yansıtılmasını öngörür ve muhasebe işlemleri
ulusal para cinsinden yürütülür.
Mali analiz açısından özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde
bunların mali tablolar üzerinde etkileri dikkate alınarak
yorumlanması gerekir. Bu da ancak ortak bir ölçüt olarak ulusal para
biriminin kullanılması gerekir.
SÜREKLİLİK KAVRAMI :
Bu kavram bize işletme faaliyetlerinin bir süreye bağlı olmaksızın
sürdüreceğini ifade eder. Bu nedenle işletmenin ömrü işletme
sahiplerinin ve hissedarlarının yaşam süresine bağlı değildir ve bu
kavram maliyet kavramının esasına dayanır. Buda analizde doğru
sonuçların alınabilmesi için önemli bir kavramdır.
KİŞİLİK KAVRAMI:
İşletmede oluşturulan tüm değerler muhasebenin bu kavram ışığı
altında işletmenin sahiplerinden, ortaklarından, yöneticilerinden,
personelinden ve diğer ilgililerden ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu
gösterir. Ve bu kavram tüm muhasebe işlemlerinin bu kişilik adına
yürütülmesini öngörür.
Mali Tablolar işletmenin mali durum ve faaliyet sonuçlarını
gösterir. İşletmenin ortak ve yöneticilerinin mali olanakları bu
tablolarda yer almaz. Buda analizin işletmenin kişiliği adına
yapıldığını gösterir.
MALİYET ESASI KAVRAMI:
Bu kavram para mevcudu, alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi uygun
ve mümkün olmayan tüm varlıklar hariç işletme tarafından edinilen
varlıkların ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde bunların maliyet
bedellerinin esas alınması gerektiğinin ifade edilmesidir.
Enflasyonist ortamlarda işletme kârları bozulmakta ve gerçek olmayan
değerler oluşmaktadır. Ancak uygulanacak olan yeniden değerleme ile
düzeltilmiş maliyetler oluşturularak analizci enflasyonun bozucu
etkilerini ortadan kaldırır.
TARAFSIZLIK VE BELGELENDİRME KAVRAMI:
Bu kavrama muhasebe kayıtlarının gerçek durumunu yansıtan ve usulüne
göre düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe
kayıtlarına esas yöntemlerin seçilmesini tarafsız ve önyargısız
davranılması gerektiğini gösterir.
Analizde mali tabloların güvenilirliği önemlidir. Bu da ancak
muhasebe verilerinin yasalarca öngörülmüş belgelere
dayandırılmasıyla mümkündür.
TAM AÇIKLAMA KAVRAMI:
Bu kavram mali tablolardan yararlanacak olan kişi ve kuruluşların
doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve
anlaşılabilir açıklamaların olmasını ifade eder.
Ülkemizde uygulamakta olan tekdüzen hesap planına uygun
davranılmasıyla birlikte tam açıklama kavramı gerçekleşmiş olacak ve
analizde yanıltıcı sonuçlar ortaya çıkmayacaktır.
ÖNEMLİLİK KAVRAMI:
Önemlilik kavramı bir hesap veya mali bir olayın nispi ağırlık ve
değerinin mali tablolara dayanarak yapılacak değerlemeleri veya
alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder.
İşletmeyi etkileyen veya etkileyecek olan bazı olayların mali
tablolarda yer almaması durumunda analiz sonucunu kullanacak olanlar
yanıltılmış olur.
ÖZÜN ÖNCELİĞİ KAVRAMI:
İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve bunlara ilişkin
değerlemelerin yapılmasında biçimde çok özlerin esas alınması
gerektiğini ifade eder. Ve her zaman öz biçime göre öncelik taşır.
Analiz açısından da bu kavram önemli ve geçerlidir. Analiz sonucunda
elde edilen değerlere ilave ve daha dinamik veriler eklendiğinde
mali tabloların göründüğünden daha farklı sonuçlar yaratması
mümkündür. |
