|
|
Maliyet Muhasebesi Konu Özetleri
Maliyet Muhasebesi Satılan Mamüllerin Tablosu
Maliyet
muhasebesi,üretilen mamul ya da hizmetlerin maliyetini oluşturan
maliyet türlerinin,oluş yerleri ve ilgili oldukları mamul ya da
hizmet cinsleri bakımından belirlenmesi ve izlenmesine olanak
sağlayan bir hesap ve kayıt sitemidir.
Maliyet Muhasebesinin Amaçları:
* Mamullerin maliyetini saptamak
* Maliyet Kontrolüne yardımcı olmak
* Planlamaya yardımcı olmak
* Özel yönetim kararlarına yardımcı olmak
Bütçe: Planların rakamsal olarak ifade edilmiş şeklidir.
Genel muhasebe tarafından üretilen bilgiler genellikle işletme dışı
bilgi kullanıcılarının gereksinimlerine cevap verirken,maliyet
muhasebesi tarafından üretilen bilgiler ise işletme içi bilgi
kullanıcılarının gereksinimlerine cevap vermektedir.
Gelir Tablosu: İşletmenin belli bir döneme ilişkin faaliyet
sonuçlarını brüt satışlardan başlayarak dönem net karı veya zararına
kadar gösteren finansal tablodur.
Bilanço: İşletmenin belli bir andaki varlıkları ile bu
varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren finansal tablodur.
ÖRNEK:SATILAN MALLARIN MALİYETİ TABLOSU:
A işletmesi’nin mart ayına ait stok mevcutları ve faaliyetleri ile
ilgili bilgileri aşağıdaki gibidir.Satılan Malların Maliyeti
Tablosunu hazırlayınız..
Stok Mevcutları: 1 Mart 31 Mart
Direkt İlk madde malzeme stokları 2.800.000.000 2.480.000.000
Yarı Mamul Stokları 1.600.000.000 2.000.000.000
Mamul Stokları 1.200.000.000 800.000.000
Endirekt Malzeme Stokları 120.000.000 200.000.000
Faaliyetler:
Direkt İlk Madde ve malzeme alımları 5.200.000.000
Direkt İşçilik Maliyetleri 5.600.000.000
Endirekt İşçilik Maliyetleri 2.320.000.000
Endirekt Malzeme Alımları 240.000.000
A İşletmesinin 31 Mart Tarihli Satılan Mamullerin Maliyeti Tablosu
Dönem Başı Direkt İlk madde Ve Malzeme Stoğu 2.800.000.000
Dönem İçi Direkt İlk Madde Ve Malzeme Alımı(+) 5.200.000.000
Kullanılabilir Direkt İlk Madde Ve Malzeme 8.000.000.000
Dönem Sonu Direkt İlk Madde Ve Malzeme Stoğu(-) ( 2.480.000.000 )
Üretimde Kullanılan direkt İlk Madde ve Malzeme 5.520.000.000
Üretimde Kullanılan Direkt İşçilik(+) 5.600.000.000
Üretimde Kullanılan Genel Üretim Maliyetleri(+) 2.480.000.000
En direkt İşçilik Maliyetleri .. 2.320.000.000
Endirekt Malzeme
Dönem Başı En Direkt Malzeme 120.000.000
Endirekt Malzeme Alışları(+) 240.000.000
Kullanılabilir Endirekt Malzeme 360.000.000
Dönem Sonu Endirekt Malzeme (-) 200.000.000
Kullanılan Endirekt Malzeme 160.000.000
Toplam Üretim Maliyeti 13.600.000.000
Dönem Başı Yarı Mamul Stoku(+) 1.600.000.000
Dönemin Üretim Maliyetleri 15.200.000.000
Dönem Sonu Yarı Mamul Maliyetleri(-) (2.000.000.000)
Üretilen Mamullerin Maliyeti 13.200.000.000
Dönem Başı Mamul Stoğu (+) 1.200.000.000
Satılabilir Mamullerin Maliyeti 14.400.000.000
Dönem Sonu Mamul Stoğu (-) (800.000.000)
Satılan Mamullerin Maliyeti 13.600.000.000
Varlık: İşletmenin sahip olduğu mal stokları,mamul
stokları,demirbaşlar,makineler gibi ekonomik değerlerdir.
Harcama: Herhangi bir amaçla işletme tarafından ödenen naktin,transfer
edilen varlığın,katlanılan borcun veya sunulan hizmetlerin para
cinsinden ödenmiş tutarıdır.Maliyet ise,bir varlığın elde edilmesi
amacıyla yapılan harcama ya da katlanılan fedakarlıkların
toplamıdır.
İşletmeler satın aldıkları iktisadi kıymetleri normal koşullarda
işletmelerinin amaçlarını gerçekleştirmek üzere kullanacaklardır.Bu
arada zaman zaman amaçsız kullanımlarla da karşılaşabiliriz.Bu
koşullar altında,işletmenin varlık kullanım şekilleri başlıca 3 grup
altında toplayabiliriz.
*Hasılat elde etme amacıyla varlık tüketimi
*Ürün yapmak amacıyla varlık tüketimi
*Amaçsız varlık tüketimi
Gider: Dönem hasılatının elde edilmesi amacıyla kullanılmış
veya tüketilmiş maliyetlerdir.
Hasılat: Mal veya Hizmetlerin satışından ya da ana faaliyet
konusu dışında kalan varlıkların satışlarından;faiz,kira,iştirak
geliri vb.nden elde edilen brüt tutarlarıdır.
Zarar: İşletmenin varlıklarındaki karşılıksız
tükenmelerdir.İşletmenin ürettiği mamullerin doğal afetler nedeniyle
satış değerlerinin kalmaması zarara örnektir.
Maliyet Sistemlerini Etkileyen Faktörler:
Çeşitli sanayi işletmelerinde üretim maliyetlerini hesaplama
yöntemlerinde farklılığa yol açan 4 temel unsur vardır.Bunlar:
1-İşletmenin faaliyet konusu
2-İşletmede kullanılan teknoloji
3-İşletmelerin üretim politikası
4-Yönetimin maliyet sistemlerinden beklentileri
Maliyet sistemleri:
Uygulamada karşılaşılan başlıca maliyet sistemleri Şunladır:
A-Kullanılan Tutarların Gerçek veya Tahmini Olmasına göre Ayrım
* Gerçekleşmiş(fili) tutarlara göre maliyet
* Tahmini tutarlara dayanan maliyet(standart maliuyet)
B-Birim maliyetleri hesaplama yöntemine göre Ayrım
*Safha Maliyet:Birbirini izleyen üretim safhalarında sürekli olarak
aynı veya beneri mal üreten işletmeler uygular
* Sipariş Maliyet: Üretilen her birimin veya partinin maliyeti ayrı
ayrı hesaplanır.Bu sistemde Direkt malzeme ve direkt işçilik
doğrudan,Genel imalat maliyetleri ise tahmini yüklenmektedir.
C- Mamül maliyetlerinin,tümünü veya bir kısmını içermesine göre
ayrım:
* Tam Maliyet: Üretim birimlerine hem hammadde ve direkt
işçilik gibi değişken maliyetler,hem de sabit maliyetlerden pay
yüklenir.
*Değişken Maliyet:Mamullere sabit maliyetlerden pay
verilmeyen ve yönetim kararlarına yardımcı olmak amacıyla kullanılan
sistemdir.(Direkt malzeme,direkt işçilik ve değişken GİM’lerinin
toplamına dayanır.Sabit GİM dikkate alunmaz.
Örnek Satılan Malların Maliyeti Tablosu:
XYZ şirketinin şubat ayı başı ve sonundaki stokları şöyledir
1 Şubat(D.başı) 29 Şubat(D.Sonu)
Hammadde 2.500.000 7.000.000
Yarımamül 2.000.000 3.000.000
Mamül 1.000.000 4.000.000
Şubat Ayı İçinde Ayrıca
Hammadde alışları 7.500.000
İşçilikler+Diğer Maliyetler 17.000.000
Yönetim Giderleri 1.800.000
Satış giderleri 500.000
Satışlar 30.000.000
Satılan Malların Maliyeti Tablosu
Dönem Başı Hammadde Stoğu 2.500.000
Hammadde Alışları(+) 7.500.000
Kullanılabilir hammadde 10.000.000
Dönemsonu Hammadde Stoğu(-) 7.000.000
Kullanılan Hammadde Maliyeti 3.000.000
İşçilik+Diğer Maliyetler 17.000.000
Şubat Ayı İmalat Maliyeti 20.000.000
Dönem başı Yarı Mamül(+) 2.000.000
İmalata Yüklenen Top.Maliyet 22.000.000
Dönem Sonu Yarı Mamül(-) 3.000.000
Tamamlanan Mamul Maliyeti 19.000.000
Dönem Başı Mamul Stoğu 1.000.000
Satılabilir Mamul Maliyet 20.000.000
Dönem Sonu Mamul Stoğu(-) 4.000.000
Satılan mamul Maliyeti 16.000.000
GELİR TABLOSU
Satışlar 30.000.000.
Satılan Mamul Maliyeti 16.000.000
Brüt Satış Karı/zararı 14.000.000
Faaliyet Gİd.(Yönetim+Satış Gid.) 2.300.000
Faaliyet Karı 11.700.000
Hammadde Formülü:
Alınan hammadde(+)
Dönem Başı Hammadde Stoğu(+)
Dönem sonu Hammadde stoğu(-) İkisinin Toplamından Çıkartılır
=Kullanılan Hammadde Sonuç olarak kullanılan
Hammadde bulunur
Açıklama: Alınan Hammadde ile d.başı hammadde stoğunu toplarsak
kullanılabilir hammaddeyi verir.Bu ikisinin toplamından D.sonu
Hammaddeyi çıkarırsak Kullanılan Hammaddeyi verir
Örnek:1
Bir Üretim İşletmesinin Ocak ayına ilişkin bilgileri şöyledir.
Dönem Başı Hammadde: 200
Dönem Başı Yarı Mamul 300
Dönem Başı Mamül 50
Dönem Sonu Hammadde 400
Ocak Ayı Hammadde Alışı 700
Dönem Sonu Yarı Mamül 100
a-Bu bilgilere göre ocak ayında kullanılan hammadde maliyeti kaç
milyon TL’dir?
Çözüm:
Dönem Başı hammadde stoku(+) 200
Alınan hammadde stoku(+) 700
D.sonu hammadde stoku(-) 400
Kullanılan Hammadde 500
Örnek:2
Dönem İçinde satın alınan hammadde tutarı 300,dönem içinde
kullanılabilir hammadde stoklarının tutarı 500 ve dönem sonu
hammadde stoklarının maliyeti 100 olduğuna göre,dönem başı hammadde
stoklarının maliyeti ne kadardır?
Çözüm:
Alınan Hammadde (+) 300
D.başı hammadde Stoğu (+) ?
Kullanılabilir Hammadde 500
Tamamlanan Mamul Maliyeti Formülü:
İmalat maliyeti (+)
D.Başı Yarı Mamul Stoğu (+)
D.sonu Yarı Mamul Stoğu (-)
Örnek:
(X) Üretim işletmesinin Döneme ilişkin bazı bilgileri Aşağıdaki
gibidir:
Dönem Başı mamul stokları 200.000.000
Dönem Başı Yarı mamul stok 300.000.000
Dönem sonu mamul stok. 100.000.000
Dönem Sonu yarı mamul stok. 100.000.000
Dönem İçinde İmalata yüklenen İmalat maliyetleri 500.000.000
a) Bu verilere göre Tamamlanan Mamullerin Maliyeti ne kadardır?
ÇÖZÜM:
İmalat Maliyeti: (+) 500.000.000
D.başı Yarı Mamul Stok.(+) 300.000.000
D.sonu Yarı Mamul Stok.(-) 100.000.000
Tamamlanan mamul maliyeti 700.000.000
Örnek:2
İmalat Maliyeti: 500.000.000
Tamamlanan Mamul Maliyeti 600.000.000
Dönem Başı Yarı mamullerin Maliyeti 200.000.000
Satılan Mamullerin Maliyeti: 400.000.000
Yukarıdaki bilgilere göre dönem sonu yarı mamul stoklarının maliyeti
kaç TL’dir?
ÇÖZÜM:
İmalat Maliyeti (+) 500.000.000
D.başı Yarı Mamul Maliyeti(+) 200.000.000
D.Sonu Yarı Mamul Maliyeti(-) xxxxxxxxxx
Tamamlanan Mamulun Maliyeti: 600.000.000
Satılan Mamül Maliyeti Formülü:
Tamamlanan Mamul Maliyeti: (+)
D.Başı Mamul Stoğun Maliyeti: (+)
D.sonu Mamul Stoğun Maliyeti (-)
Satılan Mamül Maliyeti:
Örnek:
D.başı Yarı mamul stok 100.000
D.sonu Yarı Mamul Stok 200.000
D.başı mamul stok 400.000
D.sonu mamul stok 500.000
Tamamlanan mamul maliyeti 800.000
Satılan malların maliyeti kaç liradır?
Çözüm:
Tamamlanan mamullerin maliyeti (+) 800.000
D.başı mamul maliyeti (+) 400.000
D.sonu mamul stok (-) 500.000
Satılan Malların Maliyeti 700.000
Örnek:2
D.başı Yarı Mamul Stok 150.000
D.Başı Mamul Stok 100.000
D.sonu yarı Mamul Stok 200.000
Ayda İmalata Yüklenen Maliyet 400.000
D.sonu Mamul Stok 70.000
Satılabilir Mamul Maliyeti Ne Kadardır?
Açıklama: Satılabilir mamul maliyeti tamamlanan mamul maliyetiyle
D.başı mamul maliyetin toplamıdır. Soruda, Tamamlanan Mamul Maliyeti
verilmediği için bir önceki bölümdeki bilgilere göre tamamlanan
mamul maliyetin hesaplamak gerekir.
Çözüm:
İmalat Maliyeti: (+) 400.000
D.başı Yarı mamul stok (+) 150.000
D.Sonu yarı mamul stok (-) 200.000
Tamamlanan mamul Maliyeti 350.000
Not: Tamamlanan mamul maliyeti,D.başı mamul maliyetine eklenirse
Satılabilir mamul maliyeti bulunur.
Tamamlanan Mamul Maliyeti (+) 350.000
D.başı Mamul Maliyeti (+) 100.000
Satılabilir Mamul Maliyeti: 450.000
Örnek:3
Bir üretim İşletmesinin belli bir dönemdeki faaliyetlerine
ilişkin bilgiler şöyledir.
D.Başı Yarı mamul stoku 50
D.sonu yarı mamul stoku 100
D.başı mamul stoku 150
D.sonu mamul stoku 200
Satılabilir mumullerin maliyeti 500
Buna göre Tamamlanan mamullerin maliyeti kaç liradır?
Çözüm:
Tamamlanan Mamul Maliyeti (+) xxxx
D.başı Mamul stok maliyeti (+) 150
Satılabilir mamul maliyeti 500 |
|
