|
|
Borçlar Hukuku Konu Özeti
Takas
Konusu
TAKAS
Takas,birbirlerine karşı aynı türden alacaklara sahip olan kimseler
arasında söz konusu olan bir hesaplaşma tarzıdır.
Takasın şartları(BK.118):
Karşılıklılık:
Takastan bahsedilmek için,her şeyden önce iki ayrı kimsenin
karşılıklı olarak birbirlerinden alacaklı olmaları gerekir.
BK.120’ de 3.kişi lehine bir taahhütte bulunan kimsenin bu borcu
ile,taahhüt ettirenin borcu arasında da karşılıklılık olmayacağı
belirtilmiştir. Bunun gibi kefilin kefaletten doğan borcu ile,asıl
borçlunun alacaklıdan alacağı arasında da takas için gerekli
karşılıklılık yoktur.
Benzeşme:
İki karşılıklı alacağın takasa elverişli olabilmesi,bunların aynı
nitelikte olmasına bağlıdır. Alacakların konusunu teşkil eden
edimlerini birbirine benzeşmesi gerekir. Parça borçlarında,aynı
çeşitten fakat farklı nitelikte şeylere ilişkin borçlarda,verme
borcu ile yapma borcu arasında vb. takas imkanı yoktur.
Muaccellik:
Bir alacağın takası için gerekli olan bir diğer şartta borcun
muaccel olmasıdır. Alacaklı tarafından zaman itibarıyla ifası
istenebilir bir borç olması gerekir. Karşılıklı borçların takası
için ikisinin de muaccel olması gerekir. Bazı hallerde muaccel
olmayan borç ta,takasa elverişli olabilir.
Takasın yapılması:
Kanun bunun için bir irade açıklaması aramaktadır. Takası
gerçekleştirmek için irade açıklamasına takas beyanı denir.
Bu beyan bir taraflı bir hukuksal işlemdir. Bu işlem bir yenilik
doğuran hakka dayanır. Tarafların biri,borcu ile alacağını takas
ettiğini karşı tarafa
bildirerek,bu hakkını kullanmış olacaktır(BK.122/I). Karşı tarafın
alacağı muaccel olmasa bile,alacağı olan taraf takas isteyebilir.
Ama alacağı muaccel olmayan taraf bu beyanda bulunamaz. Takası ileri
süren tarafın alacağının ihtilaflı olması,takas dermayanına engel
değildir. Alacağı ihtilafsız olan taraf bu takasa itiraz edebilir ve
kendi alacağını dava edebilir. Takas beyanında bulunan tarafın bunun
için dayandığı alacak,talep ve dava edilebilir bir alacak olması
gerekir. Bunu istisnası zaman aşımına uğramış borçlarda görülür.
Zaman aşımına uğramış borç talep ve dava edilebilir olamamasına
karşın,alacaklı buna takas için dayanabilir. BK:118/III’ e
göre,zaman aşımına uğrayan alacak,takas şartlarının tamamlandığı
tarihte henüz zamanaşımına uğramamış idiyse,alacaklı takas talebinde
bulunabilir. BK.124’ e göre borçlu önceden takastan feragat
edebilir. Yani,daha borç ilişiği kurulurken yada sonra, borçlu diğer
tarafın alacak talebine karşı takas dermeyan etmeyeceğini taahhüt
edebilir. BK.123’ de takası kanunen önlenmiş bazı alacaklar
sayılmıştır.
Takasın hükmü:
BK.122/II’ e göre takas halinde her iki borç,takas edilebilecekleri
andan itibaren en az olan borç oranında düşer. Beyan yapılınca,bunun
hükmü,takas şartları tamamlandığı ana kadar geriye etkili
sayılmıştır. Böylece borçlar takas beyanının yapıldığı zaman
değil,takas şartlarının gerçekleşeceği an düşmüş olacaktır. İki borç
miktarca farklı ise,takas sonucunda az olan borç tamamen,diğeri ise
kısmen sona erer. Mahsup alacaktan indirilme yapılması sözkonusudur.
Fakat indirilen miktar mukabil bir alacak değildir.
|
|
