|
|
Ticaret
Hukuku Konu Özeti
Ticari İşletme Hukuku
TİCARİ İŞLETME
Ticaret Kanunu “Ticari İşletme" esasına dayanmaktadır. Bununla
beraber ticari işletme kavramı kanunda tanımlanmış değildir. Sadece
kanunun 11.maddesinin 1.fıkrasında "ticarethane veya fabrika yahut
ticari şekilde işletilen diğer müesseseler, ticari işletme sayılır.”
denilmektedir. Kanunun 12. maddesinin 1.fıkrasında ticarethane
sayılacak müesseseleri sıralanarak aynı maddenin 2.fıkrasında
"hammadde veya diğer malların makine veyahut sair teknik vasıtalarla
işlenerek yeni veya değerli mahsuller vücuda getirilmesi "
fabrikacılık olarak tanımlanmıştır. 13. maddede ise ticari şekilde
işletilen diğer müesseselerden söz edilerek bunların hangi hallerde
ticari işletme sayılacağına ilişkin dolaylı da olsa bir takım
ölçüler verilmiştir.
Ticaret Kanunundaki bu hükümleri yanında, Ticaret Sicil
Nizamnamesinin 14. maddesinin 2. fıkrası da "bir gelir sağlamayı
hedef tutmayan veya devamlı olmayan faaliyetlerle Ticaret Kanununun
17. maddesinde tarif edilen esnaf faaliyeti sınırlarını aşamayan
faaliyetler ticari işletme sayılmaz“ hükmünü getirmiştir.
1-Gelir sağlama hedefi: Burada önemli olan gelir sağlama
amacının varlığıdır. Gerçekten gelir sağlanmamış olması, hatta zarar
edilmiş olması işletmenin ‚“ticari işletme“ sayılmasına engel
oluşturmaz.
2-Devamlılık: Bir ticari işletmenin varlığı için o işletmenin
devamlı bir nitelik taşıması gerekir. Burada da önemli olan
süreklilik amacıdır. Faaliyetin konusu gereği kesintili olması
devamlılık ögesini etkilemez. Ticari işletme konusu gereği periyodik
de çalışabilir, örneğin okul kantinleri.
3-Belli bir çapı aşma: Bir işletmenin ticari işletme olarak
nitelendirilebilmesi için bu işletmenin etkinlik çapının belirli bir
sınırı aşmış olması gerekmektedir. Bu sınır da esnaf işletmesine
göre belirlenmektedir.
Hangi işletmelerin esnaf işletmesi olacağı Türk Ticaret Kanununun
17. ve 1463. maddeleri ile düzenlenmiştir. Kanunun 17. maddesi
„iktisadi faaliyetin nakdi sermayeden çok bedeni çalışmaya
dayanmasını ve kazancın ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az
olmasını öngörür“. Aynı kanunun 1463. maddesi de Bakanlar Kurulunu
"yıllık gayri safi geliri kararnamede gösterilecek miktardan aşağı
olan sanat ve ticaret erbabının, iktisadı faaliyeti nakdi
sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak
geçimini sağlamaya yetecek derecede olan sanat ve ticaret erbabı
sayılması için kararnameler çıkartmaya“ yetkili kılmıştır. Böyle
kararnamelerin çıkarılması halinde onlarda gösterilen miktardan
aşağı gayri safi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka
hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz.
Bakanlar Kurulunun bu hükme dayanarak çıkardığı kararnamede
öngörülen sınırı aşan,her işletme, ticari işletme kabul
edilmektedir.
Sonuç olarak ticari işletme; gelir sağlama ve devam amacı ile, esnaf
işletmesi sınırlarını aşan ölçüdeki işletmeler olarak
tanımlanabilir.
 |
|
